واکاوی فرایند تکوین منطقة شهری: چهار چشمانداز (مورد مطالعه: منطقة شهری قزوین)
نویسندگان
1 دکتری، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 کارشناسارشد، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22059/jtcp.2022.345021.670330چکیده
هدف از این تحقیق بررسی سیر تکوین منطقة شهری قزوین به منظور بهینه کردن تصمیمات مسئولان برای ارتقای کارایی و بهرهبرداری پایدار فضایی بود. از نظر روششناسی، به کمک فراتحلیل، چهار چشمانداز طبیعیـ فرهنگی، اداریـ سیاسی، عملکردی، و ارتباطی منطقة شهری استخراج و جمعبندی نظری شد. برای تجزیهوتحلیل نیز از آمار فضایی Gis استفاده شد. یافتهها حاکی از وجود نگرش صرفاً کالبدی و سیاسی بود. چشمانداز اداریـ سیاسی منطقة شهری (تنها منطقة رسمی) و منطقة شهری عملکردی (بهرغم وجود به صورت غیررسمی) به عنوان مناطق شهری شناساییشده منطقة قزویناند. در بررسی چشمانداز طبیعیـ فرهنگی منطقة شهری قزوین، منطقة البرز جنوبی شناسایی شد. ا ین منطقه به علت موقعیت چهارراهی از انسجام فرهنگی برخوردار نیست و مجاورت با مرکز سیاسی کشور باعث بحرانی شدن حیات زیستی آن و تغییر نقش منطقه شده است. نتایج نشان داد ابتدا باید برنامهریزی اکولوژیکـ محور به منزلة مبنای تصمیمات برنامهریزی و توسعة فضایی صورت گیرد و با توجه به عدم انسجام فرهنگی منطقة قزوین اقدام به هویتبخشی از طریق حکمروایی منطقهای شود. سپس باید مناطق اقتصادی برآمده از مناطق همپیوند عملکردی را با توجه به شرایط اکولوژیک منطقه تقویت و جهتدهی کرد. اگرچه کاربست نگرش نومنطقهگرایی در سطح فراملی بنا بر شرایط خاص سیاسی ایران امکانپذیر نیست، کاربست آن در سطح منطقهای و محلی به منظور کاهش بحران اکولوژیکی (منابع آب) و هویتبخشی به منطقة شهری قزوین امری اجتنابناپذیر جلوه میکند.
