واقعه و مقبل اصفهانی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه اصفهان
2 دانشآموختة کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
دورۀ ادبی را که همزمان با روزگار صفوی در ایران رواج داشت، عدّهای دورة انحطاط ادبی میدانند و گروهی برخلاف آنان معتقدند این دوره از دورههای پویا و پُررونق ادب فارسی است که علاوه بر تداوم سنّتهای ادبی رایج در دورههای بعد، زمینۀ ظهور تجارب جدیدی فراهم آمد. در این مقاله، بیآنکه این دو دیدگاه ارزیابی شود، یکی از این تجربههای جدید به نام واقعهسرایی بررسی و تحلیل میشود. از شواهد و قرائن برمیآید که مبدع این خُرده نوع ادبی، شاعری است به نام آقامحمّد شیخا متخلّص به مقبل اصفهانی (م. 1157 ق.) که از شاعران متعهّد و معتقد شیعی بود. وی در ایّام آشفته و ناامن اواخر عهد صفوی به تته و دکن پناه برد و دردستگاه نوّابان و سخنوران آن دیار با اکرام و احترام روزگار را به سر برد. شیوة شاعری او در دورههای مختلف با اقبال بسیاری از شاعران مرثیهسرا روبهرو شد. مقبل در ساحت شعر فارسی سنّتی بنیادی گذارد که امروز به «واقعه» شناخته میشود. واقعه را میتوان از فروع «مرثیه» به شمار آورد. در این مقاله، ساختار و ویژگیهای واقعه تببین میشود و نقش مقبل در شکلگیری و رواج این سنّت ادبی بررسی و تحلیل میگردد
