فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعة حاضر، با هدف تبیین راهبرد بوم‌شناختی‌ـ جامعه‌شناختی شبکة کاربری/ پوشش اراضی شهر تهران، سعی در شناخت فرایندهای فضایی تغییر الگوی موزاییک سیمای سرزمین و چگونگی تأثیر آن بر عملکرد ترسیب ‌کربن طی سه دهه بین 1990 ـ 2020 دارد. در این مطالعه، نقش سنجه‌های سیمای سرزمین در شناسایی تغییرات الگوی فضایی موزاییک سیمای سرزمین و تلفیق آن با داده‌های حاصل از مدل‌سازی خدمات اکوسیستمی اهمیت می‌یابد. در این زمینه، پس از بررسی روند تغییرات ساختاری‌ـ عملکردی موزاییک سیمای سرزمین با استفاده از مدل الگوریتم درخت تصمیم‌گیری و مدل InVEST به تحلیل پیچیدگی ارتباط بین الگوی فضایی سیمای سرزمین و کمیت خدمت تنظیمی ترسیب ‌کربن در دو سطح کلاس و سیمای سرزمین با استفاده از سنجه‌ها و داده‌های حاصل از مدل InVEST پرداخته شد. یافته‌ها نشان می‌دهند میزان خدمت تنظیمی ترسیب ‌کربن در همة دوره‌ها متأثر از فرایند فضایی «تجمع» در لکه‌های ساخت‌وساز روند کاهشی داشته است. همچنین در بازة زمانی 1990 ـ 2000 بیشترین میزان از دست رفتن ذخیرة کربن، به مقدار 291656 تن (58/9%)، به واسطة تأثیر فرایندهای فضایی «حذف» در اراضی سبز و «قطعه‌قطعه‌شدگی» در اراضی بایر رخ داده است. در فاصلة 2000 ـ 2010 و 2010 ـ 2020 نیز کاهش مقدار ذخیرة کربن برابر با میزان 182209 (62/6%) و 159688 (22/6%) تن بوده است. در این زمینه، تأثیر تغییر شاخص تعداد لکه در اراضی سبز و بایر برای همة دوره‌ها با افزایش ریزدانگی همراه بوده است که بیانگر وجود رابطه‌ای معکوس با میزان ترسیب ‌کربن است. از سوی دیگر، کاهش سایر سنجه‌ها در خصوص اراضی سبز و بایر از وجود رابطه‌ای مستقیم با از دست رفتن میزان ترسیب ‌کربن در بازة زمانی یادشده نشان دارد. در سطح سیمای سرزمین نیز کاهش ناهمگنی و ساده‌سازی الگوی فضایی موزاییک سیمای سرزمین منجر به کاهش میزان ترسیب ‌کربن شده است. از این منظر، لازم است شناخت فرایندهای فضایی مؤثر بر الگوی ساخت سیمای سرزمین در اولویت تکمیل فرایند ارزیابی تأثیرات توسعة شهری بر جریان خدمات تنظیمی ترسیب‌ کربن قرار گیرد.