مطالعۀ دیدگاههای اندیشمندان اسلامی راجع به اصل منع تبعیض
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه ارومیه
2 دانشیار دانشگاه ارومیه
3 دانشجوی دکتری فقه و حقوق اسلامی دانشگاه ارومیه
doi
10.22034/law.2020.12354چکیده
منع تبعیض در برخورداری از حقوق، بر اساس جنس، نژاد، رنگ، طبقۀ اجتماعی، محل تولد، عقیده، مذهب و ثروت، یک اصل بینالمللیِ شناختهشده است. در اسلام احکامی وجود دارد که ظاهراً تبعیضآمیز مینماید. اندیشمندان اسلامی بسته به اینکه به کدام نحلۀ فکری اعم از سنتگرا، سنتگرای متمایل به نواندیش، یا نواندیش گرایش داشته باشند، در خصوص منع تبعیض از نظر اسلام آرای متفاوتی دارند. گروهی معتقدند احکامی همچون حقوق اقلیتهای مذهبی یا حقوق زنان تبعیضآمیز نیست و به استناد تفاوتهای تکوینی و تشریعی سعی در عادلانه جلوه دادن این احکام دارند، درحالی که عدهای دیگر با درنظر گرفتن شرایط زمان و مکان معتقدند برخی از احکام در جامعۀ امروزی تبعیضآمیز است و برای حل تعارض میان دینداری و تبعیضآمیز نبودن احکام، اجتهاد پویا را پیشنهاد میدهند. ضرورت اجرای احکام اسلامی از یک سو و قبح ذاتی تبعیض از سوی دیگر، این سؤال را بهوجود میآورد که چگونه میتوان این احکام تبعیضآمیز را همچنان اجرا کرد. در این مقاله با نگاه توصیفی ابتدا به تبیین منع تبعیض در نظام بینالملل حقوق بشر و اندیشههای اسلامی پرداخته میشود، سپس با توجه به مهمترین مشخصههای اندیشههای اسلامی، آرای اندیشمندان مختلف اسلامی در باب منع تبعیض مطرح میگردد.
