صورت بندی سنت های قربانی در جغرافیای ایران: بررسی تطبیقی مفهوم قربانی میان اساطیر و باورهای رایج اجتماعی در پیروان ادیان زرتشتی، مندائی و یهودی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.

2 دانشیار، گروه جامعه شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات، دانشگاه شهید بهشتی،‌ تهران، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2022.316927.3440
چکیده

این پژوهش به بررسی جغرافیایی سنت‌های قربانی در ایران با تمرکز بر جوامع زرتشتی، مندائی و یهودی می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل تطبیقی مفهوم قربانی در اساطیر و باورهای اجتماعی این ادیان است تا ارتباط بین انگاره‌های اساطیری و مناسک رایج را در مناطق مختلف ایران (تهران، یزد، اصفهان، همدان و خوزستان) کشف کند. روش تحقیق کیفی و توصیفی- تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سنت‌های قربانی در هر سه گروه دینی، تحت تأثیر عوامل جغرافیایی-فرهنگی و پیشینه اساطیری شکل گرفته‌اند. برای مثال، قربانی در آیین زرتشتی بیشتر جنبه تقدسی و نمادین دارد، در حالی که در مندائی‌ها و یهودیان، پیوندی قوی با آیین‌های تطهیر و نذر مشاهده می‌شود. همچنین، تفاوت‌های منطقه‌ای در شیوه اجرای مناسک (مانند نوع حیوانات قربانی یا زمان برگزاری) به وضوح قابل شناسایی است. نتایج پژوهش بر این نکته تأکید دارد که قربانی نه تنها یک عمل دینی، بلکه بازتابی از تعامل محیط جغرافیایی، تاریخ و فرهنگ محلی است. این مطالعه به درک عمیق‌تری از تنوع آیینی ایران و نقش جغرافیا در شکل‌گیری باورها کمک می‌کند.