بازآفرینی هدفدار با رویکرد پروژه‌های محرّک توسعه با تلفیق الگوریتم COPRAS و CCDS (موردپژوهی: خیابان امام(ره) و محلة کهنه‌دژ دارالمرحمه (سمنان))

نویسندگان

1 استاد و عضو هیئت‌علمی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران، دانشکدة جغرافیا

2 دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران و مدرّس گروه مهندسی شهرسازی، دانشکدة شهرسازی و معماری، دانشگاه سمنان

doi
10.22059/jtcp.2021.325997.670234
چکیده

مقدمه: بافت‌های فرسوده و محلات قدیمی شهرها، که دارای بافتی باارزش و کهن‌اند، قلب تپندة شهرها به حساب می‌آیند و امروزه کارکرد‌های اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی خود را از دست داده‌اند. بازآفرینی شهری رویکردی است درصدد احیا و معاصرسازی این بافت‌های فرسوده و محلات سنتی. تلاشی هدفدار جهت تزریق روحی دوباره در این مناطق و فراهم آوردن شرایطی برای حضور و مشارکت همگان در فرایند اجرایی آن که از اهداف ارزشمند این رویکرد است. هدف: مسئلة اساسی این پژوهش چگونگی انتخاب هوشمندانه و هدفدار نوع بازآفرینی و انتخاب هوشمندانه و هدفدار کاربری‌ها و پروژه‌های محرّک و همچنین بررسی تأثیر هدفدار پروژه‌های محرّک توسعة شهری در فرایند بازآفرینی شهری در محلات هدف بازآفرینی سمنان بود. روش: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی و تحلیلی‌ـ میدانی بود و به منظور رتبه‌بندی و اولویت‌بندی نوع بازآفرینی و کاربری‌ها و پروژه‌های محرّک توسعه در بازآفرینی محلات از مدل کوپراس و جهت وزن‌دهی به معیارها از روش CCDS استفاده شد. در بخش مطالعات اسنادی، مستندات مهم و برجسته در حوزة بازآفرینی شهری و محرک‌های توسعه بررسی شدند. در بعد مطالعات میدانی نیز با تشکیل سه کارگروه از خبرگان شهرسازی و بازآفرینی شهری، طراحی شهری، مطالعات اجتماعی و معماری و طــی ده‌ها جلسه بــا متولیان و مدیران مناطق شهر سمنان و همــراهی نمایندگان شهرسازی بــه بحث و بررسی در زمینة قابلیت‌های بازآفرینی محرّک توسعه در محلات پرداخته شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوپراس تحقیق نشان داد بازآفرینی محرّک توسعه با «کاربری گردشگری و تفریحی و توریستی» و «مؤلفة فرصت‌آفرینی و ارزش‌آفرینی جذب گردشگر و مطرح شدن شهر و جایگاه شهر در سطح بین‌المللی» با «طرح محرّک و هدفدار طراحی و احداث پیاده‌راه‌ها و پیاده‌محور کردن محدودة مرکز محله» و «پروژة محرّک پیاده‌ راه امام(ره) در خیابان امام(ره) که با امتیاز 0.739رتبة اول بازآفرینی هدفدار شهر سمنان خواهد بود که نیازمند عزم جد‌ّی و برنامه‌ریزی دقیق است. نتیجه: رتبة نخست بازآفرینی هدفدار دارالمرحمه (سمنان) بازآفرینی محرّک با کاربری هدفمند گردشگری و تفریحی و توریستی است که باعث ایجاد جایگاه بین‌المللی شهر در عرصة رقابتی و کلان محیط داخلی و جهانی خواهد شد و با قدرت جذب گردشگر داخلی و خارجی و تغییر ماهیت بافت فرسوده و ایجاد آمادگی ذهنی شهروندان در زمینة توسعة گردشگری سبب مطرح شدن شهر و جایگاه شهر سمنان در سطح بین‌المللی و موجد فرصت‌آفرینی و ارزش‌آفرینی شهری خواهد بود.