فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: کشف تغییرات الگوی سیمای سرزمین در مناطق شهری برای حفظ امنیت محیط زیست و تشویق به توسعة پایدار از اهمیت بالایی برخوردار است. در این میان، با توجه به ظرفیت سنجه‏های فضایی برای توصیف ساختار سیمای سرزمین، این سنجه‌ها می‏توانند ابزاری ارزشمند برای شناسایی الگوهای رشد در کلان‌شهرها باشند. هدف: هدف از این تحقیق تحلیل گرادیانت شهری‌ـ روستایی سنجه‏های سیمای سرزمین در کلان‌شهر تهران در سال 2018 و آنالیز روند تغییرات آن‌ها، به منظور بررسی تغییرات مکانی‌ـ زمانی الگوی سیمای سرزمین، بود. روش: برای محاسبة سنجه‏ها روش پنجرة متحرک در دو سطح سیمای سرزمین و کلاس به کار گرفته شد. برای این منظور از تصاویر ماهوارة لندست 8 استفاده و پوشش زمین در چهار طبقة انسان‏ساخت، اراضی باز، پوشش گیاهی، و آب به صورت نظارت‌شده دسته‏بندی شد. برای تحلیل گرادیانت ترانسکت‏هایی با ابعاد Km4Km*4 در چهار جهت مرکز‌ـ شمال شرق، مرکزـ جنوب غرب، مرکزـ شمال غرب، و مرکزـ جنوب غرب به مرکزیت منطقة 12 شهرداری تهران، در نرم‌افراز GIS 10.2، هدایت شد. یافته‏ها: یافته‏ها نشان داد در سطح سیمای سرزمین با نزدیک شدن به مرکز تجاری کلا‏ن‏شهر تهران تعداد و تراکم لکه‏ها افزایش و به سمت روستا شاخص متوسط شکل سیمای سرزمین تغییرات نسبتاً یکنواختی دارند. در سطح کلاس نیز با افزایش فاصله از مرکز تجاری کلان‏شهر تهران درصد سیمای سرزمین لکه‏های انسان‏ساخت و اراضی باز در حال افزایش و لکه‏های پوشش گیاهی در حال کاهش است. نتیجه: توسعة شهری موجب افزایش تراکم لکه‏ها در سیمای سرزمین شده است؛ طوری که در ترانسکت مرکزی پیوستگی سیمای سرزمین کاهش و ازهم‌گسیختگی اجزای ساختاری سیمای سرزمین افزایش یافته است. تغییر کاربری‏ اراضی باعث گسترش شهر به سمت روستا و تأثیر منفی بر پوشش گیاهی و منابع آبی شده است.