رویکرد تجربی به مجازات؛ چشماندازی اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22034/law.2020.12372چکیده
تجربهگرایی بهعنوان رویکردی در فلسفۀ اجتماعی به لحاظ روش بر آزمون و خطا مبتنی است. این روش در علوم طبیعی و سپس تا اندازهای در علوم انسانی پذیرفته شده است. در این مقاله کاربست این رویکرد در حقوق کیفری و بهویژه مجازات واکاوی میشود. نگارندگان این مقاله پس از مرور مبانی تجربهگرایی و تاریخچۀ بهرهگیری از آن و برخی نقدهای وارد بر تجربهگرایی پیشنهاد میدهند که با توجه به حجیت و اعتبار حکم عقل و بنای عقلا از یک سو و عقلانی بودن درجهای از تجربهگرایی از سوی دیگر و نیز اعتبار ظن حاصل از تجربه میتوان از دادههای تجربی در چارچوبی معین برای سنجش کارآمدی مجازاتها استفاده کرد. در این مقاله همچنین به ذکر و تحلیل شواهدی از کاربست این رویکرد در منابع اسلامی ازجمله روایات و آرای فقیهان پرداخته شده و نیز نمونههایی از تحولات قانونگذاری بر مبنای تجربه در قوانین کیفری جمهوری اسلامی ایران بررسی شده است؛ امری که بهنوبۀ خود میتواند گواه صحت کاربست رویکرد تجربی باشد.
