سنجش قابلیت توسعة اکوتوریسم در مناطق روستایی با تأکید بر خطرپذیری محیطی در تصمیم‌‌گیری (مورد مطالعه: استان مازندران)

نویسندگان

1 استاد، گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار، گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jtcp.2021.330884.670257
چکیده

امروزه، اکوتوریسم صنعتی کلیدی و مهم در عرصة توسعة اقتصادی کشورها به شمار می‌رود. این صنعت همواره با مفهوم خطر در تصمیم‌‌گیری جهت انتخاب مکان‌‌های با پتانسیل بالا همراه بوده است و هدف از این مطالعه سنجش قابلیت توسعة اکوتوریسم در مناطق روستایی با تأکید بر خطرپذیری محیطی در تصمیم‌‌گیری بود. در این مطالعه، از دوازده معیار مکانی استفاده شد. جهت ارزیابی مفهوم خطر در تصمیم‌‌گیری از روش میانگین وزنی مرتب‌شده (OWA)، جهت محاسبة وزن و اهمیت معیارها از روش فرایند تحلیل شبکه‌‌ای (ANP)، جهت رتبه‌‌بندی روستاهای مناسب از روش تاپسیس، و جهت ارزیابی دقت مدل‌سازی از روش آنالیز حساسیت استفاده شد. نتایج نشان داد بین معیارهای مورد استفاده معیارهای فاصله از اراضی ساخته‌شده و فاصله از گسل به ترتیب دارای بیشترین و کمترین وزن‌اند. با افزایش و کاهش درجة خطرپذیری به ترتیب مساحت کلاس پتانسیل بالا افزایش و کاهش می‌‌یابد؛ به صورتی که در درجة خطرپذیری= 0 کمتر از 1 درصد و در درجة خطرپذیری= 1 به میزان 35 درصد از مجموع مساحت کل منطقه در کلاس پتانسیل خیلی بالا قرار دارد. بررسی روستاهای مناسب در خطرپذیری= 5/0 جهت توسعة اکوتوریسم نشان داد از مجموع روستاهای استان مازندران تنها 55 روستا در مناطق با پتانسیل خیلی بالا قرار گرفته‌‌اند که از این میان روستای عالی‌‌کلا با فاصلة نسبی 8505/0 توانمندترین روستا جهت توسعة اکوتوریسم است. در نهایت، نتایج آنالیز حساسیت ثبات قابل قبول نتایج مدل در سناریوهای مختلف و به عبارتی قابلیت اطمینان بالای نتایج مدل را نشان داد.