تبیین راهبردهای توسعۀ گردشگری در مناطق مرزی بر اساس ماتریس برنامه‏ ریزی استراتژیک کمی

نویسندگان

1 دانش‏آموخته دکتری گروه مطالعات زنان دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران

3 استادیار گروه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه فرهنگیان، تهران

doi
10.22059/jhgr.2020.272958.1007843
چکیده

ایران به لحاظ جاذبه‏های فرهنگی و طبیعی در بین پنج کشور برتر دنیا و از نظر جاذبه‏های تاریخی در رتبه 10 قرار دارد. به‏رغم نقش راهبردی و کلیدی گردشگری در توسعة پایدار منطقه‏ای، فقدان برنامة مناسب از سوی برنامه‏ریزان، ناآگاهی گردشگران از پتانسیل‏های گردشگری، و تمایل ضعیف سرمایه‏گذاری بخش خصوصی در این حوزه باعث شده است صنعت گردشگری در برخی مناطق دچار توسعه‏نیافتگی شود. پژوهش حاضر در منطقة مرزی سردشت با توجه به ظرفیت‏های موجود گردشگری آن و در راستای پاسخ‏گویی به چالش‏ها و محدودیت‏های گردشگری در این منطقه و ارائۀ راهکارهای مناسب انجام شده است. برای شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت‏ها و تهدیدهای پیش ‏رو، با تعدادی از گردشگران و صاحب‏نظران مرتبط با صنعت گردشگری، هتلداری، و صاحبان آژانس‏های گردشگری در سطح شهرستان و استان به شیوۀ اشباع نظری مصاحبه شد و با استفاده از مدل SWOT استراتژی‏های WT،WO ،ST ، و SO تعیین شد. برای انتخاب بهترین استراتژی جهت توسعة این صنعت، ماتریس برنامه‏ریزی استراتژیک کمّی(QSPM)  و برای تعیین وزن‏های عوامل پرسش‏نامه‏ای SWOT بر اساس مقیاس لیکرت به صورت پنج‏گزینه‏ای طراحی و توسط پنجاه نفر از کارشناسان و خبرگان گردشگری تکمیل شد. یافته‏ها نشان داد با وجود نقاط قوت و فرصت میزان تهدیدها و ضعف‏ها بسیار بالاست و منطقه به لحاظ توسعة گردشگری از سطح آسیب‏پذیری برخوردار است و توزیع مجدد منابع و برنامه‏ریزی بهینه در منطقه امری الزامی است. همچنین، راهبرد WO3 با نمرة 56/4 یعنی تقویت و ارتقای سطح زیرساخت‏ها و خدمات گردشگری به‏عنوان بهترین راهبرد پیشنهاد شده است.