برساخت انگارۀ هنر دینی معاصر در مجلات تخصصی هنر دینی
نویسندگان
1 دانشیار پژوهش هنر در فرهنگ، هنر و ارتباطات
doi
چکیده
در ایران پس از انقلاب اسلامی؛ مطبوعات هنری، بخشی از جریان اندیشهورزی تخصصی هنر را برعهده گرفتند. هنر دینی معاصر نیز موضوع اصلی برخی مجلاتی بود که درصدد برساخت مفاهیم ثانویهای از مفهوم هنر دینی بودند. این مقاله با توجه به اهمیت کارکرد این مجلات از منظر هنری و مطبوعاتی، سه مجلۀ هنر دینی، رواق هنر و اندیشه و عصر آدینه را برای پاسخ به این پرسش که از هنر دینی معاصر، چه انگارهای برساخته شد، مطالعه کرده است. با توجه به تعاریف هنر دینی در منظر سنتگرایان و حکمای و فقهای مسلمان، مقاله نسبت مقولات برساخته را با آنها سنجیده است. همچنین در رویکرد نظری از منظر ارتباطی، نسبت جریان اندیشهورز مجلات را در باب کارکرد هنر دینی معاصر، با نظریات گلولة جادویی و مخاطب فعال مطالعه نموده است. تحقیق در این مقاله، به روش تحلیل مضامین مجلات مذکور انجام شد. نتایج نشان داد که این مطبوعات، مفهومی از هنر دینی معاصر را، قریب به دیدگاههای نهاد روحانیت در خصوص دین برساختند، در حالیکه اندیشهورزی بنیادین مبتنی بر مبادی سنتی فلسفی و حکمی هنر دینی، قوام و دوام نیافت. در این پارادایم به هنر از دیدگاهی کارکردگرا نگریسته و هنر، با توجه کامل به سینما، بهمثابه ابزار، وسیله و رسانهای برای تبلیغ دین شناخته شد که از منظر اثربخشی ارتباط با مخاطبان آن، متکی به نظریۀ گلولة جادویی بوده و نقش فعال مخاطبان در ارتباط با رسانه، نادیده انگاشته شده است.