ارزیابی و مدلسازی اثرات گسترش شهری بر الگوهای سیمای سرزمین در کلان شهر کرج
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای آمایش محیطزیست، گروه محیط زیست، دانشکد منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 استادیار، گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست ، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
3 استادیار،پژوهشکدةمحیطزیست وتوسعةپایدارسازمان حفاظت محیطزیست، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2020.296920.670067چکیده
اهداف مطالعة حاضر ارزیابی تغییرات پوشش زمین و برآورد سناریوی آینده برای سال 1407 با استفاده از روش شبکة عصبی مصنوعی در کلانشهر کرج بود. سپس آثار تغییرات کاربری اراضی در پاسخ به گسترش شهری بر الگوهای سیمای سرزمین در سه سناریوی پایه، جاری، و آینده با استفاده از متریکهای سیمای سرزمین و آنالیز گرادیان صورت گرفت. نتایج نشان داد در دورة زمانی 22 ساله زمینهای کشاورزی و باغی به علت گسترش شهری بهشدت تخریب شدهاند. نتایج ارزیابی تغییرات در سیمای سرزمین نیز حاکی از این است که گسترش شهری در ترانسکت شمالیـ جنوبی به طرف حاشیهها (بهویژه به سمت شمال) و در ترانسکت شرقیـ غربی با شیب ملایم به سمت غرب منطقه در حال پیشروی است. همچنین، در صورت تداوم روند موجود، پیشبینی میشود در سناریوی آینده حاشیة شمالی کلانشهر کرج از محیط طبیعی به کاملاً انسانساخت تغییر کند. ازینرو، با توجه به نتایج متریک تراکم لکه و تراکم حاشیه در طول هر دو ترانسکت در سه سال مورد بررسی میتوان گفت گسترش منطقه به طرف حاشیهها صورت گرفته است و در سیمای سرزمین مرکز شهر تغییرات زیادی رخ نداده است. همچنین کاهش متریکهای تعداد و تراکم لکه در هر سه سناریو نشاندهندة پیوستگی سیمای سرزمین شهری است. به طور کلی رشد جمعیت و گسترش شهری موجب شده است الگوی سیمای سرزمین در کلانشهر کرج الگویی با شکل منظمتر و تنوع کمتر باشد. نتایج بیانگر آن است که ناهمگونی مکانی باعث تغییر در الگوهای سیمای سرزمین شده است. بنابراین رشد اراضی ساختمانی در برخی مناطق باید محدود شود و برای جلوگیری از تکهتکه شدن سیمای سرزمین باید توسعة متوازن انجام شود.
