تکفیر؛ از پیشگیری رشدمدار تا توجیه فلسفیِ جرم‌انگاری

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد

2 استادیار دانشگاه ملی ملایر

doi
10.22034/law.2019.11305
چکیده

تکفیر در اصطلاح یعنی کافر شمردن. این مفهوم در معنای افراطیِ آن با مهدورالدم بودنِ تکفیرشده ملازم است. تلازمی که درعمل به معضل جهانی تروریسم ایدئولوژیک مبدل شده و معادلات جرم‌شناسانه و پیشگیرانۀ ملی و بین‌المللی در مبارزه با این پدیده را به‌هم زده است. در این وضعیت با توجه به شکست سیاست‌های کیفری توان‌گیر و سزاگرایانه در مبارزه با تروریسم ایدئولوژیک، ضروری است توجه سیاست‌گذاران کیفری را به مقابله با علت به‌وجود آمدنِ تروریسم (یعنی همان افراطی‌گری در قالبِ تکفیر) معطوف کرد. در این راستا، آن دسته از افراطیونِ مستعدّ تکفیر را می‌توان با شیوه‌های غیرکیفری مهار نمود و دستة دیگر را که دست به تکفیر زده و در آستانة بزهکاری قرار گرفته‌اند از طریق کیفرگذاری و تهدید به مجازات کنترل کرد. بنابراین، لازم است این پدیده را از سنجه‌های مبانی فلسفیِ جرم‌انگاری عبور داده تا از این راه بتوان قانون‌گذار را در ممنوعیتِ قانونیِ تکفیر به‌عنوان محرک اصلی تروریسم معاصر قانع کرد. لذا مقالۀ حاضر در ابتدا متعرِض پیشگیری کنشی رشدمدار برای جلوگیری از تکفیر است و سپس به توجیه تجریمِ تکفیر بر اساس مبانی فلسفیِ جرم‌انگاری برای پیشگیری از تبدیل نیروهای فعال تکفیری به عوامل تروریستی خواهد پرداخت.