عقد باطل (فاسد) در فقه امامیه و عامه، حقوق ایران و مصر

doi
10.30497/law.2012.1059
چکیده

بطلان، وضعیت یک عمل حقوقی است که از نظر حقوقی معتبر نبوده و فاقد آثاری است که در صورت صحت از آن انتظار می‌رفت. در واقع، عمل حقوقی باطل عملی است که یکی از ارکان اساسی آن وجود ندارد و با تنفیذ بعدی نیز اعتبار پیدا نمی‌کند. فقهای امامیه واژه بطلان را در معنای عام، شامل عدم نفوذ نیز دانسته‌اند. در این پژوهش، هدف آن است که مفهوم بطلان عقد و تفاوت آن با نهادهای مشابه همچون فساد، عدم نفوذ، رجوع از عقد و تعلیق را در فقه امامیه، مذاهب اربعه و حقوق ایران بررسی کنیم. همچنین از آن‌جا که مفهوم بطلان در حقوق مصر ـ به‌عنوان کشوری اسلامی مبتنی بر فقه عامه ـ با مفهوم بطلان در حقوق ایران تفاوت دارد، در بخش پایانی به تحلیل و نقد تفاوت‌های میان این دو نظام حقوقی خواهیم پرداخت.