وفاتنامه گونهای ناشناخته در شعر شیعی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22083/jccs.2018.137008.2482چکیده
شعر شیعی با تنوع مضامین، رویکردها، کارکردها و قالبهای شعری در دورههای تاریخیِ مختلف توانسته است بهصورت جریانی مستمر و پویا تداوم یابد. محبان اهلبیت با عشق و شوری خاص، خالصانهترین بخش ادبیات تشیع را تا قبل از استقرار حکومت صفویان باوجود موانع و تهدیدات فراوان خلق کردند. هنوز پژوهشهای گسترده در دیوانها و جُنگهای شیعیِ بهجامانده از گذشته صورت نگرفته است؛ اما همین میزان انجامشده نشان میدهد شعر شیعی و گونههای مختلف آن توانسته است هم در حوزه شکلی و هم محتوایی بر تنوع و غنای شعری در ادبیات فارسی بیفزاید. از آن جمله شکلگیری گونهها و زیرگونههای جدید است که در این مقاله برآنیم تا نمونهای از آنرا معرفــی نماییم که از جُنگهای خطی استخــراج کردهایم. تقسیمبندی اینگونه براساس محتوا و درونمایه آن است که بهصورت عنوان در آغاز اشعار ذکرشده است. عنوانی که بعدها به مرور زمان و در اثر تکرار بیانگر یک نوع و گونه ادبی در ادبیات دینی ما شده است. در این مقاله برای نخستین بار گونۀ «وفاتنامه» مطرح و معرفی میشود و نمونههایی از دیوانها و نسخههای خطی برای شاهد مثال آورده میشود. بدیهی است با بررسیهای وسیعتر به انواع تازهتری در اشعار شیعی دست یافت.