نقش منابع آبی در جهت گیری مدیریت محصولات زراعی (مطالعۀ موردی: شهرستان کوهدشت)
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسیارشد، دانشکدة کشاورزی، گروه آبخیزداری، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
2 استادیار، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی
doi
10.22059/jtcp.2020.309474.670151چکیده
وابستگی کشاورزان و زندگی کشاورزی به منابع آبی و بحرانهای پیش رو رابطهای مستقیم با چالشهای متعدد این ساختار کلان اجتماعی دارد. در زمینة بحران آب در جهان، نوع کشت متهم و قربانی اصلی به شمار میآید. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش عوامل موجود در ساختار هیدرولوژیکی و جمعیتی در جلوگیری از خشک شدن منطقه بود، که یکی از فجایع زیستمحیطی است. مدیریت منابع آبی در هر نقطه، با انتخاب نوع محصول در جلوگیری از هدررفت آب، که میتواند از مصرف بیشتر باشد، برای ممانعت از وابستگی به محصولات زراعی سایر مناطق و افزایش میزان بیکاری صورت میگیرد. برای مدیریت تقاضا بر منابع آبی رهاشده در حوزة انسانی شهرستان کوهدشت، ترکیب دادههای توپوگرافی و سایر دادههای کمکی از طریق سیستم اطلاعات جغرافیایی و استفاده از روش AHPFUZZY بهبودیافته جهت وزندهی دادههای هیدرولوژیکی و جمعیتی (شامل زیرمعیارهای رودخانه، چاه، چشمه، کاشانه، افراد، زن و مرد) و مکانیابی اولویتها بر اساس اطلاعات میدانی و تصاویر ماهوارهای و منابع موجود در ادارات استان مرتبط با میزان نیاز محصولات آبی منجر به ایجاد اشتغال با رویکرد حفظ منابع طبیعی انجام شده است. نتایج این مطالعه، علاوه بر جلوگیری از کاهش سطح آبهای زیرزمینی و تخریب چاهها و چشمهها و قناتها، شرایط کشت علمی و اصولی و کاهش فقر و ایجاد اشتغال با مدیریت برنامهریزیشده را در منطقة تحقیقاتی، با توجه به نوع محصول و زمان و شیوة کشت، ارائه میدهد. بر اساس نتایج و نیز تمرکز زیاد فعالیتهای کشاورزی در منطقه (مخلوط دیمکاری در مراتع متوسط) منطقة مطالعه در پنج کلاس مدیریتی خیلی ضعیف، ضعیف، متوسط، خوب، و عالی طبقهبندی شد. این تجزیهوتحلیل میتواند به مدیران زمین کمک کند تا شرایط حاکم را به سوی مدیریت قانونمند در استفاده از منابع آبی سوق دهند.
