تحلیل فضایی توسعة منطقهای کشور بر مبنای شاخصهای اجتماعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکدة برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار، دانشکدة برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 دانشجوی دکتری، دانشکدة علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری، دانشکدة علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2020.287361.670015چکیده
شناخت نحوة توزیع امکانات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره به عنوان اولین گام در برنامهریزی توسعة فضایی، میتواند موجب بهبود خدماترسانی و افزایش تعادل و برابری بین مناطق شود. بنابراین، با توجه به اهمیت شناخت وضعیت مناطق، پژوهش حاضر استانهای کشور ایران را که بر مبنای آخرین تقسیمات کشوری شامل 31 استان است، از نظر برخورداری از شاخصهای اجتماعی تحلیل کرده است. بنابراین، پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. دادههای مورد نیاز از سالنامة آماری سال 1395 در قالب 52 شاخص مهم اجتماعی که شامل دادههای مرتبط با مؤلفههای اجتماعی، فرهنگی، رفاهی، آموزشی و بهداشتی است، گردآوری شده است. آنتروپی شانون، ضریب تغییرات و واسپاس به ترتیب برای وزندهی، بررسی پراکنش و تعیین سطح توسعهیافتگی در بستر متلب بهکار گرفته شدند. نتایج پژوهش توسعة نامتوازن و نامتعادل اجتماعی بین استانهای ایران را نشان داد. بهطوری که فقط چهار استان تهران، اصفهان، خراسان رضوی و فارس در سطح بالاتری از توسعة اجتماعی قرار دارند و استانهای البرز، زنجان، چهارمحال بختیاری، سمنان، خراسانجنوبی، خراسانشمالی، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد به عنوان محرومترین مناطق کشور از لحاظ شاخصهای اجتماعی محسوب میشوند. در کل، نتایج نشان داد وضعیت توسعة اجتماعی در استانهای ایران سنخیتی با عدالت اجتماعی و فضایی ندارد و نیازمند توجه و مدیریت صحیح و کارآمد است.