ارزیابی توان اکولوژیک فضای جغرافیایی شهرستان کنگاور بر پایة ویژگی‌های محیط طبیعی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 کارشناسی‌ارشد، جغرافیای برنامه‌ریزی شهری- گرایش محیط زیست شهری، دانشگاه پیام نور، قزوین، ایران

doi
10.22059/jtcp.2020.291223.670028
چکیده

ارزیابی توان اکولوژیکی محیط زیست برای تعیین یا پیش‌بینی قدرت بالقوه و نوع کاربری طبیعی سرزمین است. از این رو، ارزیابی محیط زیست ابزاری برای برنامه‌ریزی استراتژیک استفاده از سرزمین است. در مطالعة حاضر شهرستان کنگاور با وسعت 9/883 کیلومترمربع با هدف تعیین توان اکولوژیک در ارتباط با کاربری شهری، روستایی و صنعتی با مدل اکولوژیکی مخدوم بررسی شد. در فرایند پژوهش، ابتدا داده‌ها و منابع اکولوژیکی مورد نیاز پژوهش جمع‌آوری، تهیه و تولید شد. پس از ساخت و ترکیب نقشه‌ها در نرم‌افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی به شیوة چندترکیبی، نقشة واحدهای محیط زیستی ساخته و با به‌کارگیری ویژگی‌های هر واحد محیط زیستی توان اکولوژیکی منطقه ارزیابی شد. برای انجام‌دادن این کار، شاخص‌ها و متغیرهایی که می‌توانستند در هر یک از این مدل‌ها دخالت داشته باشند، بررسی شد. برای طبقه‌بندی توان اکولوژیک منطقه در زمینة کاربری‌های شهری، روستایی و صنعتی، و تهیة نقشة توان طبقات مختلف، 18 پارامتر به عنوان معیار وزن‌دهی و تعیین توان به‌کار گرفته شده است. نتایج ارزیابی توان اکولوژیک شهرستان کنگاور نشان داد، پهنه‌ای به مساحت 26/100 کیلومترمربع (34/11 درصد) از شهرستان کنگاور برای کاربری شهری، روستایی و صنعتی توان مناسب برای طبقة 1 دارد. همچنین، در شهرستان، 1/483 کیلومترمربع (64/54 درصد) توان کاملاً مناسب را برای طبقة 2 دارد. با مقایسة نقشة کاربری موجود و بهینه مشخص شد، مساحت توسعة کاربری شهری در پهنه‌های نامناسب برابر با 5/2 کیلومترمربع است.