از درجهبندیِ چهارگانة جرایم تا درجهبندی هشتگانة کیفرهای تعزیری؛ آسیبها و خلأها
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مراغه
doi
10.22034/law.2018.8533چکیده
با تصویب قانون مجازات اسلامی در سال 1392، تحولات گستردهای در سیستمِ تعیین و اِعمال کیفرها، بهویژه در تعزیرات بهوجود آمد. قانون یادشده ضمن حفظ تقسیمبندی شرعیِ مجازاتها، تعزیرات را به هشت درجه تقسیم کرده است. درجهبندی کیفرها در نظامهای حقوقی امری معمول و دارای آثار ماهوی و شکلی است و نقش انکارناپذیری در ضابطهمند کردن اِعمال واکنشها و نحوۀ بهکارگیری تأسیسهای حقوقی مقرر در قانون دارد. ولی پرسش این است که مبنای درجهبندی هشتگانه در قانون یادشده چیست؟ اجرا و اِعمال این درجهبندی چه آثار و تبعاتی میتواند داشته باشد؟ هدف نوشتار حاضر بررسی خلأها و آسیبهای وارده بر درجات هشتگانۀ کیفرها در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است. یافتهها و نتایج تحقیق حاکی از آن است که قانونگذار در خصوص درجهبندی کیفرهای تعزیری از مبنای خاص و معقولی پیروی نکرده است و اختصاص آن به تعزیرات هم مبنایی ندارد و نبود مبنا موجدِ آثار منفی ازجمله عدم تشخیص مجازات شدید از خفیف، نقض حقوق مکتسبۀ متهم، و تناقض با سیاستهایِ کلی نظام قضایی شده است و از طرفی، درجهبندی هشتگانۀ کیفرها بر برخی تأسیسهای حقوقی اثر منفی داشته و ماهیت حقوقی آن نهادها را متزلزل کرده است. لذا درجهبندی سهگانۀ تمام کیفرها (حدود، قصاص و دیات) میتواند ایرادات موجود را مرتفع سازد.
