فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به این‌که با مرگ انسان بسیاری از حقوق وی قطع می‌شود و او تکویناً فاقد هرگونه اختیار، توانایی و تسلط نسبت به خویش می‌گردد و همچنین از جهت شرعی و عرفی رعایت احترام میت و حفظ حرمت او واجب است، این سؤال پیش می‌آید که آیا اساساً انسان اختیار و قدرت شرعی دارد که بتواند نسبت به تصرف در جسم خود بعد از مرگ و به‌صورت برداشت اعضا از پیکرش جهت پیوند تصمیم‌گیری نماید و آیا می‌تواند در این باره وصیت کند؟ همچنین این سؤال مطرح می‌شود که آیا اولیای میت نیز نسبت به جسد مولی‌علیه دارای حق تصرف و تصمیم‌گیری هستند و آیا رضایت آن‌ها در این‌باره نقش و مدخلیت دارد؟ برای پاسخ به این سؤالات، مسئله در دو مبحث وصیت و ولایت مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ چراکه ماده واحده قانون «پیوند اعضای بیماران فوت‌شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آن‌ها مسلم است» مصوب سال ۱۳۷۹، وصیت بیمار یا موافقت ولی میت را شرط دانسته است. در این میان، بین دیدگاه موافقان برداشت عضو از میت بنا بر وصیت وی و دیدگاه مخالفان این کار، از نظر مبنایی اختلاف ماهوی و تفاوت ریشه‌ای وجود دارد. ولی شرعی دارای حق تصرف در جسم و اعضای مولی‌علیه به نحوی که بتواند اجازه برداشت عضو را بدهد نیست و اذن اولیای میت کاشف از اذن و رضایت صاحب عضو است؛ لذا این اذن نافذ و معتبر بوده و به‌عنوان مجوز برداشت عضو محسوب می‌شود.