آموزش عالی، کارایی فنی و تغییرات بهره وری کل؛ شواهدی از صنایع تولیدی ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزکوه

2 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزکوه

doi
چکیده

هدف اصلی این مقاله برآورد اثر آموزش عالی بر تغییرات بهره‌وری کل و کارایی فنی در 135 صنعت تولیدی کد 4 رقمی طبقه‌بندی ISIC ایران در دوره 93-1383 بود. در این خصوص، از رویکرد دو مرحله‌ای استفاده شد. در مرحله‌ نخست شاخص بهره‌وری مالم کوئیست (MPI) و شاخص کارایی فنی با روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) و تحلیل مرزی تصادفی (SFA) برآورد شد. یافته‌ها حاکی از آن است که میانگین شاخص MPI در این دوره برای تمام صنایع بیشتر از یک بود که نشان ­دهنده رشد مثبت بهره‌وری کل است. در حالی که متوسط تغییرات کارایی فنی صنایع در تمام سال­ها رشد منفی داشته، پیشرفت تکنولوژیکی عامل اصلی رشد مثبت بهره ­وری کل است. در مرحله‌ دوم اثر آموزش عالی بر تغییرات بهره‌وری کل و کارایی فنی در قالب رگرسیون داده‌های تلفیقی و با روش‌های اثرهای ثابت و گشتاورهای تعمیم‌یافته ‌(GMM) برآورد شد. نتایج نشان داد که آموزش عالی اثر مثبت و معنادار بر هر دو متغیر بهره‌وری کل و کارایی در صنایع تولیدی دارد، به ­گونه‌ای که کشش بهره‌وری کل نسبت به آموزش عالی بین 22/0-13/0 و کشش کارایی نیز بین 38/0-25/0 است.