تبیین الگوی توسعۀ منطقهای از طریق خوشههای فعالیتی در استان تهران با تأکید بر رقابتپذیری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استاد، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2019.291856.670034چکیده
توسعۀ منطقهای که همواره از اهمیت فراوانی در برنامهریزی کلان برخوردار بوده، امروزه با توجه به پیامدهای ناشی از جهانیشدن، نیازمند رویکردهای نوینی است که در برابر تغییرات مناطق انعطافپذیر باشد. ازجملۀ این پیامدها، ظهور اقتصادهای منطقهای قدرتمند با تولید ناخالص بالاست که کانون توجه بسیاری از برنامهریزان به ایدۀ رقابتپذیری شده است. تحقیق حاضر با بهرهگیری از رویکردهای متأخرِ مطرحشده و ابعاد حائز اهمیت در اقتصاد جهانی، به بررسی این مفهوم در سطح مناطق پرداخته است. هدف از این پژوهش، تحلیل جریانها و روابط ساختاریعملکردی در راستای تبیین الگویی بومآورد از خوشههای فعالیتی در استان تهران است. این تحقیق بر حسب نوع هدف، توسعهایکاربردی و از لحاظ ماهیت روش، تحلیلیتوصیفی است. گردآوری اطلاعات بر اساس مطالعات اسنادی و کتابخانهای بوده و ابزار گردآوری نیز فیشبرداری، آمارخوانی و مستندسازی است. تحلیل دادهها با بهرهگیری از روشهای تحلیل خوشهای و شاخص تخصصی صورت گرفته و نتایج آن پس از بررسی قابلیت طبیعی هر شهرستان، در شناخت خوشههای فعالیتی استفاده شده است. نتایج حاصل از تحلیل نشان میدهد الگوی فعالیتی استان تهران به صورت خوشۀ در قلمرو کلانشهر بوده و شهرستانهای واقع در آن در قالب پنج خوشۀ ناحیهایمحلی قابل تشخیص است. خوشههای فعالیتی فوق میتواند با برنامهریزی مشترک و هدفمند بر اساس اولویتهای تعیینشده در این مقاله، مقدمات توسعۀ منطقهای در استان تهران را فراهم آورند.
