شناسایی و تحلیل پیشرانهای کلیدی آمایش منطقهای براساس آیندهپژوهی در شهرستان گرگان
نویسندگان
1 استاد، دانشکدۀ شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 دانشیار، دانشکدۀ شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3 استادیار، گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
4 دانشجوی دکتری، دانشکدۀ شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
5 استاد، دانشکدۀ علوم زیستی، دانشگاه تاوسون، ایالت مریلند، ایالاتمتحدۀ آمریکا
doi
10.22059/jtcp.2019.285863.670010چکیده
آیندهپژوهی در فرایند آمایش سرزمین، به تصمیمگیران اجازه میدهد در فرایند تصمیمگیری در مسائلی با پیچیدگیهای زیاد و عدم قطعیتهای بالا، با تمرکز بر پیشرانهای کلیدی به حل مسائل مبهم و دیریاب فایق آیند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با مشارکت مدیران استان گلستان و خبرگان دانشگاهی، مهمترین پیشرانهای تغییر در زمینۀ آمایش سرزمین شهرستان گرگان شناسایی شود تا بر پایۀ آن، مسیر درستی به سوی آیندۀ مطلوب ترسیم کرد. این پژوهش تحلیلیپیمایشی است و دادههای مورد نیاز با بررسی منابع علمی و اسناد توسعه و آمایش استان گلستان و همچنین از طریق مصاحبه و نشستهای تخصصی جمعآوری و تجزیه و تحلیل شده است. با بررسی منابع علمی، 77 عامل مؤثر بر تغییر کاربریهای سرزمین فهرست شدند. از میان 77 عامل، تعداد 22 عامل نماینده طی نشست تخصصی انتخاب شدند. از دو گروه و در مجموع 70 نفر، شامل مدیران سازمانهای مرتبط با فرایند آمایش سرزمین در شهرستان گرگان و متخصصان دانشگاهی طی پرسشنامۀ حضوری و آنلاین درخواست شد مقایسۀ زوجی میان عوامل تأثیرگذار صورت پذیرد. با کاربرد تحلیل ساختاری و ماتریس اثرات متقاطع مهمترین عوامل بررسی و سنجش شدند. نتایج نشان داد از میان 22 عامل، عوامل «سیاستهای دستوری»، «فناوری»، «خدمات دولتی در بخشهای چهارگانه» و «زیرساختهای حملونقل انرژی» پیشرانهای کلیدی تغییر در اجرای آمایش شهرستان گرگان هستند. متغیر «سیاستهای دستوری» مورد توافق هر دو گروه متخصصان دانشگاهی و مدیران شهرستان است، در درجۀ اول اهمیت قرار دارد و میتواند بهعنوان پیشران کلیدی، بر سایر متغیرها اثرگذار باشد.