جایگاه عدالت در استنباط احکام معاملات

نویسندگان
doi
10.30497/law.2012.1269
چکیده

عدالت هدف مهم هر شریعت و هر حکومتی از جمله انقلاب اسلامی ایران است، اما مسئله مهم، شناخت مصادیق عدالت است. آیا بشر می‌تواند همه مصادیق عدالت مخصوصاً آن‌چه که به احکام شریعت برمی‌گردد، بشناسد؟ روش استنباط احکام، روشی است که در مواردی که قطع به حکم شرعی نداریم، ما را در رسیدن به حکم عادلانه نزدیک می‌کند و پیروی از آن برای ما در نزد پروردگار متعال حجت است. آیات و روایات فراوانی در مورد عدل و قسط و انصاف آمده است. آیا باید در تشخیص مصادیق این عناوین مانند سایر عناوین دیگر متون دینی به عرف و عقلا مراجعه کرد؟ تحلیل فقهای معظم در طول تاریخ فقه درباره این مسئله چه بوده است؟ بسیاری از آیات و روایات، ظهور در اجرای مصادیق روشن عدالت و قسط دارد و برخی از آن‌ها در مورد مبنای عدالت توضیح داده‌اند که به علم و حق ارتباط دارد. بنابراین در مواردی می‌توان به تشخیص عرف و عقلا از مصادیق عدالت و قسط در استنباط حکم شرعی مراجعه کرد، مشروط بر آن‌که مصادیق آن را از روی اطمینان و یقین تشخیص دهند.

کلیدواژه‌ها