فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

داستان‌پردازی و آوردن حکایات، تمثیلات و به طور کلّی طرح «قصّه در قصّه» از ویژگی-های ساختار روایی مثنوی است. از میان داستان‌های مثنوی، داستان نمادین دقوقی، چیره‌دستی مولانا را در داستان‌پردازی نمایان می‌سازد. این داستان، قصّه‌ای است حادثه‌پردازانه که در آن شخصیّت اصلی با وقایع شگفت‌آوری که سال‌ها در آرزوی تحقّق آنها بوده، به تصویر کشیده شده است. هدف مقالة حاضر بررسی داستان دقوقی برحسب مؤلّفه‌های روایت‌شناختی با تکیه بر عنصر بُن‌مایه ثابت است، مسألة اصلی آن تبیین بُن‌مایه‌های ثابت این داستان برحسب مؤلّفه‌های روایت‌شناختی است که به روش تحلیل محتوا انجام گرفته است. پراپ عنصر ثابت و عنصر متغیّر را واحدهای کمینة گزاره‌روایی معرّفی می‌کند. بُن‌مایه‌هایی که موقعیّت را تغییر می‌دهند، «بُن‌مایه‌های پویا» و بُن‌مایه‌هایی که تغییری در آن پدید نمی-آورند، «بُن‌مایه‌های ایستا» خوانده می‌شوند. نتیجة این بررسی نشان می‌دهد که «جستجو» و «دعا» عنصر ثابت بُن‌مایة اصلی و موتیف‌های تکرار شوندةاین داستان هستند که تصاویر خیالی و داستان‌پردازی در لایه‌هایی از آن و جنبه‌های فیزیکی در سطوح دیگر این روایت آشکار می‌شود.