مراجع تفسیر قانون اساسی در ایران و آمریکا

doi
10.30497/law.2012.1274
چکیده

تفسیر قانون اساسی اگرچه از نظریه کلی تفسیر قانون مستثنا نیست، اما به دلیل هم‌سنگی با متن قانون اساسی و همبستگی با مسائل سیاسی و اجتماعی از پویایی و برجستگی خاصی برخوردار است. همین ویژگی‌ها موجب شده است که در نظام‌های سیاسی گوناگون مراجع متنوعی برای آن در نظر گرفته شود، چراکه جایگاه و ساختار مرجع مفسر قانون اساسی از اندیشه و پیشینه سیاسی هر حکومت سرچشمه می‌گیرد و بر رویکردهای تفسیری مرجع به شدت تأثیر می‌گذارد. این مراجع تفسیری را می‌توان در سه دسته قضایی، قانونی و دکترین طبقه‌بندی کرد که از میان آن‌ها آرای دو دسته نخست الزام‌آور و آرای مشورتی قضایی و قانونی به همراه دکترین غیرالزام‌آور محسوب می‌شوند. اگرچه دیوان عالی ایالات متحده از مراجع قضایی محسوب می‌شود، اما ساختار و نحوه انتخاب اعضای آن موجب شده است تا گرایشات سیاسی به شدت بر آرای آن تأثیر گذارد؛ در مقابل، شورای نگهبان جمهوری اسلامی ایران، مرجعی قانونی با گرایشات فقهی و حقوقی است.