شناسایی و تحلیل پیشران‌های مؤثر بر توسعۀ منطقه‌ای استان البرز با رویکرد برنامه‌ریزی سناریو مبنا

نویسندگان

1 استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22059/jtcp.2018.254262.669854
چکیده

تحقیق حاضر با استفاده از روش تحلیل ساختاری به‌دنبال ارائۀ سناریوهای محتمل‌ پیش رو برای توسعۀ استان البرز در افق 1410 است. داده‌ها و اطلاعات موردنیاز تحقیق با مطالعۀ سند توسعۀ آمایش سرزمینی و به روش پیمایشی (پرسش‌نامه) و مصاحبه با کارشناسان در چارچوب مدل دلفی جمع‌آوری شده است. نمونۀ آماری تحقیق، 30 نفر از کارکنان نهادهای مرتبط و پژوهشگران شهری- منطقه‌ای بوده است.  برای تحلیل داده از روش تحلیل اثر متقابل متغیرهای نرم‌افزار MICMAC و برای تدوین سناریوها از نرم‌افزار  Morphol استفاده ‌شده است. نتایج نشان داد «مسئلۀ منابع آبی و خشک‌سالی»، «نابودی باغات استان به دلیل گسترش بی‌رویۀ ساخت‌وساز» و مسئلۀ مربوط به «تولیدات صنعتی، افزایش آلودگی‌های محیطی و فرسودگی کارخانه‌ها در افق 1410» با 3 تکرار سناریوی فاجعه در سناریوهای تدوین‌شده و 3 تهدید جدی و اساسی برای توسعۀ استان البرز تا افق 1410 هستند؛ اما قابلیت، هم‌جواری با استان تهران و استفاده از ظرفیت‌های جمعیتی، اقتصادی و... آن، در هر ۳ سناریو به‌عنوان سناریوی مطلوب شناسایی شد. همچنین در همۀ سناریو، قابلیت‌های «صنایع بزرگ و استراتژیک» و «گردشگری استان» دارای بیشترین سناریوهای بینابین شناسایی شد و این موضوع نشان‌دهندۀ اهمیت این قابلیت‌ها در توسعۀ استان در افق طرح است.