تحلیل نظام‌مند پژوهش‌های سبک زندگی بعد از دهة 80

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22083/jccs.2017.70197.2042
چکیده

در سال­های اخیر سبک زندگی به‌عنوان یک ساز و کار بروز تفاوت­های ذائقه افراد در چگونگی گذران اوقات فراغت، مدیریت بدن و مصرف فرهنگی، توسط متخصصان رشته­های مختلف به‌ویژه علوم اجتماعی برای برنامه‌ریزی و سیاستگذاری توجه شده است. شناخت روند پژوهش­های انجام شده با تمرکز بر کم و کیف دانش تولید شده در این حوزه از اهداف این مقاله بوده است. برای دستیابی به این‌منظور، 59 منبع علمی؛ مقاله، پایان‌نامه و کتاب (حاصل پژوهش و مجموعه مقالات پژوهشی) از طریق جست‌وجوی واژة «سبک زندگی» در پژوهش‌های رشته علوم اجتماعی در پایگاه­های علمی ـ تخصصی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، کتابخانه ملی، مجلات تخصصی نور، اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و کتابخانه‌های دانشگاه­های شهر تهران شناسایی و با استفاده از روش مرور نظام‌مند بررسی شدند. نتایج نشان داد که بیش از دو سوم پژوهش­های سبک زندگی بین سال­های 1385 تا 1390 انجام شده است. شش گونه سبک زندگی از این پژوهش­ها استخراج شد که بیشترین گونه­های بررسی شده به ترتیب به سبک زندگی شبه مدرن (12/34درصد)، پیشامدرن یا سنتی (94/28درصد)، لذت­محور، علم­محور، جهان­محلی و ورزش­محور اختصاص داشته است. توجه به سبک زندگی با تمرکز بر بررسی رابطه آن با متغیرهای سرمایه فرهنگی، سرمایه اقتصادی و دینداری بیشترین میزان بررسی در این عرصه را به خود اختصاص داده است.