تحلیل تماتیک جوک‌های مبادله شده در برنامه «اتاق جوک»

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی، دانشگاه الزهرا(س)، گروه جامعه‌شناسی

2 استاد دانشکده علوم اقتصادی اجتماعی دانشگاه الزهرا(س)

doi
10.22083/jccs.2016.42564
چکیده

این پژوهش با تحلیل تماتیک جوک‌های مبادله‌شده در نرم‌افزار تلفن همراه «اتاق جوک»، در پی فهم آن است که چه مقولاتی با وساطت جوک‌ها میان مخاطبان و تولیدکنندگان جوک مبادله می‌شود و هر یک از رویکردهای کلان جامعه‌شناختی از چه منظری به تحلیل جوک‌ها و به‌طورکلی محتوای طنز می‌پردازند. به‌این منظور پس از معرفی رویکردهای کلان مواجهه جامعه‌شناختی با طنز، بیش از 500 جوک ارسال‌شده از یک مقطع زمانی تا رسیدن به مرحلة اشباع ثبت و جهت استخراج تم‌های اصلی کدگذاری و مقوله‌بندی گردید تا تصویری کلان از وضعیت مفهومی جوک‌ها بدست آید. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد جوک‌ها بواسطة نفوذ آسان‌تر در فرهنگ عامه توانسته‌اند در زمینه‌های مذهبی، به‌چالش‌کشیدن قدرت خرد و کلان، نقد رفتارها و خلقیات اجتماعی، بیان اعتراضات اجتماعی و ... اعلام‌ موضع کنند. همچنین کژکارکردهایی نظیر رواج خیانت، طردهای جنسیتی و قومیتی، تلقین شرایط آنومیک، تحسین عادات غلط اخلاقی و... در محتوای تم‌های مبادله‌شده قابل شناسایی بود.