روان‌سنجی مقیاس مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی دانش‌آموزان در حوزة تربیت بدنی

نویسندگان

1 گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره، دانشگاه تهران، تهران، ایران .

2 گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره ، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jsmdl.2023.362399.1741
چکیده

مقدمه: مسئولیت‌پذیری و داشتن رفتار مسئولانه هدف بسیاری از معلمان است که تلاش می‌کنند دانش‌آموزان به این امر مهم دست یابند تا در آینده شاهد دانش‌آموزان مسئولیت‌پذیر باشند.‌ با توجه به اهمیت این مسئله به‌ویژه در حوزة تربیت بدنی، پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی پرسشنامة مسئولیت‌پذیری در تربیت بدنی انجام گرفت.روش پژوهش: ابتدا ابزار مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی دانش‌آموزان (SRIPES) به زبان فارسی ترجمه شد تا اعتبار و پایایی آن محاسبه و اعتبار سازه گزارش شود. در مرحلة اجرا، توزیع پرسشنامه‌ها در دو مرحله انجام گرفت؛ در مرحلة اول پرسشنامه‌ به‌منظور تحلیل عامل اکتشافی و در مرحلة دوم پرسشنامه‌ها به‌منظور تحلیل عامل تأییدی و روایی همگرا در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت. در این پژوهش از بین 500 دانش‌آموز پایة پنجم و ششم دختر و پسر، 400 نفر (250 دختر و 150پسر) از دانش‌آموزان با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند.یافته‌ها: «تلاش»، «پیروی از قوانین کلاس» و «خودراهبری (خودمدیریتی)» بیشترین اثر را بر سازة رفتار مسئولانه داشته‌اند. پایایی پژوهش نیز 0/7 ارزیابی شد که مطلوب است.نتیجه‌گیری: در تحلیل عاملی اکتشافی شش عامل شناسایی شد. گویه‌های (۱,7,13,9) به مؤلفة تلاش، (2،8،14،20) به مؤلفة خودراهبری (خودهدایتی) (3،9،21،25)، به پیروی از قوانین کلاس (4،10،16،22،15)، به احترام گذاشتن به دیگران (5،11،17،23،26) به کمک به دیگران و (6،12،18،24)  به همکاری (مشارکت) اشاره دارند. تحلیل عاملی تأییدی نیز این ساختار شش عاملی را تأیید کرد. با استفاده از این ابزار می‌توان مسئولیت‌پذیری را در دانش‌آموزان دختر و پسر بررسی کرد.