تحلیل پیشرانهای پیشگیری از جرم در محلات شهری در راستای توسعۀ امنیت پایدار ؛ مورد پژوهی: منطقۀ 17 شهرداری تهران
نویسندگان
1 گروه حقوق جزا و جرم شناسی ، واحد مشهد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، مشهد ، ایران
2 استادیار ، گروه حقوق و جزا و جرم شناسی دانشگاه علوم رضوی، مشهد ، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه حقوق کیفری و جرم شناسی ، واحد مشهد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، مشهد ، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2023.341225.3696چکیده
گسترش روزافزون جمعیت در پهنه بندی جغرافیای شهری کشورهای در حال توسعه به همراه ناکارآمدی برنامههای اجتماعی، اقتصادی و به ویژه عدالت اجتماعی پیامدهایی را به دنبال دارد که افزایش جرایم و بزهکاریها یکی از مهمترین آنها محسوب میشود. به گونه ای که «شرایط مکان» در وجود و عدم وجود، گسترش یا عدم گسترش جرم حائز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل تلاش برای توسعۀ امنیت پایدار شهری از طریق شناسایی عوامل مؤثر پیشگیری از جرم و روشهای ارتقاء آن به یکی از چالشهای فراروی برنامهریزان، مسئولین و محققان رشته های مرتبط با این موضوعات تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل کلیدی مؤثر در راستای توسعۀ امنیت پایدار از طریق مدل پیشگیری از جرم در منطقۀ 17 شهر تهران میباشد. براین اساس روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و اکتشافی است. تعداد 48 زیرمتغیر عوامل اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، محیطی و نهادی مستخرج از مصاحبههای عمیق نیمهساختاری (گرندد تئوری) با 25 کارشناس در رشتههای قضایی، انتظامی، جامعهشناسی و شهرسازی و تلفیق با ادبیات موجود بر اساس نظرات کارشناسان، شناسایی شد و این عوامل از طریق مدل معادلات ساختاری فازی (میک مک فازی زبانی) در چارچوب پرسشنامه اکسل و نظرسنجی از 50 متخصص وزندهی شدند و سپس یافتهها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. روایی و پایایی پژوهش حاضر از طریق روش «گرندد تئوری» و نظریه «اشتراوس و کوربین» و مصاحبه با کارشناسان پژوهش براساس نظر خبرگان و مراجعه به ادبیات تحقیق مورد تأیید قرار گرفتند و متغیرهای منتخب در فرآیند تحقیق قرار گرفتند. براساس یافتههای پژوهش، 10 زیر متغیر بیکاری، توسعۀ اجتماعی- اقتصادی، فقر و نابرابری، اعتیاد، رضایت از زندگی، آموزش اجتماعی، انسجام خانوادگی، مشارکت اجتماعی، شبکۀ معابر و دسترسی و آلودگی نور و روشنایی به عنوان عوامل کلیدی در پیشگیری از جرم انتخاب گردیدند. نتایج بدستآمده حاکی از تأثیرات غیرقابل انکار ناهنجاریهای اجتماعی و اقتصادی در پیشگیری از جرم منطقه دارد و سیاستگذاران بایستی با عنایت به چنین نتایجی، مداخلات پیشگیری از جرم را تدوین نمایند.