شناسایی و طبقه بندی مؤلفه های تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی در سکونتگاه های غیررسمی (مطالعۀ موردی: ناحیه 6 منطقه 4 شهرداری تهران با تمرکز محله خاک سفید)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‏ ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2019.288440.1008002
چکیده

عمدتاً شهرها و سکونتگاه‏ها در مکان‏های در معرض وقوع انواع سوانح و مخاطرات طبیعی ایجاد شده‏اند و نگاه مدیران و برنامه‏ریزان شهری نگاه مقابله‏ای و کاهش مخاطرات بوده است. پژوهش حاضر به دنبال شناسایی و طبقه‏بندی مؤلفه‏های تاب‏آوری در سکونتگاه غیررسمی در سطح محلة خاک‏سفید است. این پژوهش در گروه تحقیقات کاربردی قرار دارد. برای جمع‏‏آوری اطلاعات از روش کتابخانه‏ای و میدانی استفاده شد. معیارها و عوامل مؤثر بر تاب‏آوری با مرور منابع تهیه ‏شد و برای تهیةفهرست نهایی معیارها و اولویت‏بندی آن‏ها از پرسش‏نامه استفاده شد. پس از تکمیل پرسش‏نامه‏‏ها توسط 20 نفر از کارشناسان متخصص، معیارها با روش FANP وزن داده شد. پوششزمین استخراج‏شدهازرویتصاویرماهوارهایلندستسال 2017، در نرم‏افزار ENVI 4.8 طبقه‏بندی شد. سپس، لایه‏های طبقه‏بندی‏شده در محیط IDRISI فازی و در ARC MAP روی هم گذاری شد. با تأثیر وزنهرکدامازمعیارهایمؤثردرمیزانتاب‏‏آوریلایه‏‏هاوترکیب نقشه‏‏ها، میزانتاب‏‏آوریمشخصشد و بر اساس مدل TOPSIS منطقة مورد مطالعه با توجه به میزان تاب‏آوری رتبه‏بندی شد. نتایج پژوهش نشان می‏‏دهدتاب‏‏آوری محلة خاک‏سفید و بافت‏های اسکان غیررسمی در برابر بحران‏های محیطی در سطح ضعیفی است. وقتی وضعیت فضایی هر یک از شاخص‏های تاب‏‏آوری را در سطح محله بررسی می‏‏‏کنیم شاهد شرایط متفاوت تاب‏‏آوری آن‏ها هستیم که معلول وضعیت متفاوت در ویژگی ‏های کالبدی، اجتماعی، و اقتصادی است.