تحلیل آسیبپذیری کاربری اراضی شهری جوانرود در برابر زلزله با استفاده از تحلیل شبکه ای (ANP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور
2 کارشناس ارشد جی. آی. اس، دانشگاه تبریز
doi
10.22059/jhgr.2019.279271.1007898چکیده
مخاطرات طبیعی و انسانی همواره تهدیدی برای زندگی انسانهاست. در دهههای اخیر،بهرغم پیشرفتهای علمی در پیشبینی حوادث و مدیریت بحران، بلایای طبیعی همچنان هزینههای سنگینی به جوامع انسانی وارد میسازند. از آنجا که ایران در میان ده کشور بلاخیز جهان قرار دارد و از میان بلایای طبیعی زمینلرزه در ایران، بنا به ماهیت خاص خود، از اهمیت و توجه بیشتری برخوردار استـزیرا نسبت به سایر بلایای طبیعی دیگر فراوانی آن بیشتر استـ تلفات و صدمات فراوانی نیز به همراه دارد. شهر جوانرود از شرایط ویژهای در رابطه با مخاطراتی همانند زلزله برخوردار است. در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل شبکهای (ANP) و با بهرهگیری از نرمافزارهای Super Decisionو ARC GIS و با استفاده از دادههای مربوط به کاربری اراضی شهر جوانرود، DEM 30×30 متری و نقشة زمینشناسی 1:100000 پس از تبیین اصول، اهداف نقشههای آسیبپذیری مورد نیاز برای مشخصکردن پهنههای خطر بهدست آمد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حدود 20/0 از فضاهای ساختهشدة شهری جوانرود در برابر این نوع از مخاطرات آسیبپذیری متوسط به بالایی دارد و ساختار کالبدی مطلوبی در چارچوب بحث مدیریت زلزله ارائه نمیکند؛ محلات حاشیهنشین در پهنة آسیبپذیری بالا و نیز مسکن مهرهای شهر به علت قرارگرفتن در حاشیة مرتفع شهر و سنگ بستر نامناسب و ارتفاع و شیب زیاد و تعداد طبقات بیشتر نسبت به سایر واحدها دارای آسیبپذیری بیشتری میباشند. فضای مسکونی و کاربری اراضی جوانرود نشان میدهد، درصورت بیتوجهی و برنامهریزی نامناسب، رویکرد مقابله با زلزله میتواند به فاجعة انسانی و مصیبتی بزرگ منتهی شود.