برآورد آبدهی رودخانه مبتنی بر الگوریتم دورسنجی geoBAM و مدل‌سازی هیدرولیکی؛ مطالعه موردی رودخانه کارون

نویسندگان

1 دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

4 دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

5 دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.22034/iwrr.2025.527862.2893
چکیده

روش‌های نوین مبتنی بر سنجش از دور به عنوان راهکاری مؤثر برای جبران کمبود داده در سال‌های اخیر توسعه یافته‌اند. این پژوهش با هدف تخمین دبی رودخانه از طریق الگوریتم مبتنی بر سنجش از دور geoBAM در دو حالت دسته‌بندی خبره و بدون نظارت انجام شده‌است. این الگوریتم مبتنی بر رویکردMcFLI و ویژگی‌های ریخت‌شناسی رودخانه عمل می‌کند. به منظور تأمین داده‌های اولیه، عرض آبراهه از تصاویر ماهواره‌ای و سایر داده‌های مورد نیاز از نتایج مدل هیدرولیکیHEC-RAS به دست آمد. در این مطالعه، 17 تصویر Landsat 8 و 78 تصویر Sentinel-2 ثبت شده در سال آبی 18-2017 برای تحلیل بخش فاقد انشعاب و پیچان‌رود از رودخانه کارون (بین ایستگاه‌های ملاثانی و اهواز) مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج حاصل از اعتبارسنجی سری زمانی دبی رودخانه با داده‌های ایستگاه هیدرومتری ملاثانی نشان داد که الگوریتم مورد استفاده در هر دو حالت دسته‌بندی، هنگام به‌کارگیری عرض‌های استخراج‌شده از تصاویر Sentinel-2، دقت بالاتری نسبت به استفاده از تصاویرLandsat 8 دارد (ضریب نش-ساتکلیف 0.53 در مقابل 0.2 و 0.74 در مقابل 0.14 به ترتیب در حالت خبره و بدون نظارت). نتایج نشان داد که قدرت تفکیک بالاتر مکانی و زمانی Sentinel-2، منجر به دقت بیشتر و کاهش خطای تخمین دبی نسبت بهLandsat 8 شده است. عملکرد بهتر حالت بدون نظارت در حالت استفاده از داده‌های Sentinel-2 می‌تواند ناشی از عدم تطابق برخی پیش‌فرض‌های خبره با شرایط محلی منطقه مورد مطالعه باشد. بطور کلی می توان گفت بکارگیری داده‌های ماهواره‌ای برای براورد آبدهی رودخانه‌های کشور می‌تواند به عنوان یک روش مکمل اندازه‌گیری‌های زمینی توصیه شود.