تبیین اهمیت شناخت مفاخر برای اعتلای هویت فرهنگی معاصر ایران
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان و پژوهشگر گروه سنتها و مفاخر فرهنگی ـ هنری پژوهشکدة هنرهای سنتی اسلامی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
doi
چکیده
امروزه و در مواجهه با فرهنگ جهانیسازی، اهمیت هویتهای قومی و ملی در عرصههای خرد و کلان فرهنگی حائز اهمیت بیشتری میشود. مفاخر یک ملت رابطهای مستقیم با هویت و خودباوری فرهنگی آن ملت در فرایند جهانیسازی دارند. مفاخر افراد یا پدیدههایی هستند که میتوان به آنها افتخار کرد و به عبارتی مایة فخر و مباهات هستند. در مورد مفاخر در فرهنگها و تمدنهای گوناگون مطالعات و تحقیقهایی انجام گرفته که بیشتر این تحقیقها مربوط به افراد یا اشخاصی است که در یک حوزه نخبه بوده و برای فرهنگ میزبان نوعی افتخار به حساب میآمدند. این تحقیقها را میتوان در یک دایرة شناختی با عنوان مفخرهشناسی قرار داد. اما نکتهای که باید به آن اشاره کرد این است که اصولاً معنا و گسترة مفاخر چیست و آیا معیارها و شاخصههایی برای شناسایی این مفاخر وجود دارد یا خیر و اگر وجود دارد این شاخصهها کدامند. پس از این مفاهیم اساسی، مهمترین بعد کارکردی شناخت مفاخر بعد هویتی آنهاست. شاید ابعاد تخصصی و حرفهای یک مفخره تنها برای علاقهمندان و متخصصان آن حوزه قابلاهمیت باشد، اما بعد هویتی آنها میتواند موجب ارتقای فرهنگ عمومی و اعتلای هویت قومی و ملی در گسترهای فراختر باشد. بنابراین به نظر میرسد شناخت مفاخر فرهنگی و هنری یک ملت و تلاش برای الگوسازی آنها تا حد قابلتوجهی در اعتلای هویت فردی، اجتماعی و ملی آن ملت مؤثر خواهد بود. بنابراین این تحقیق بر مبنای روشی اکتشافی ـ تبیینی به دنبال طرح بخشی از مبانی نظری مفخرهشناسی در حوزة فرهنگ و هنر ایرانزمین است تا علاوه بر پاسخگویی به پرسشهای طرحشده، زمینة بررسیهای تکمیلی در این حوزه را فراهم کند.