ارزیابی عدم قطعیت و قابلیت اطمینان شاخص‌های موثر بر ظرفیت برد منابع آب

نویسندگان

1 گروه آب ، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 گروه آب، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 گروه آب، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/iwrr.2025.515812.2848
چکیده

مدیریت منابع آب پایدار مستلزم ایجاد تعادل بالقوه در معادله بیلان آب برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. هدف این مطالعه بررسی اعمال عدم قطعیت و قابلیت اطمینان بر شاخص‌های موثر در ظرفیت برد منابع آب (WRCC) در حوضه آبریز قرنقو با استفاده از ترکیب تئوری خاکستری، آنتروپی و اعداد Z است. یک مدل پویایی‌شناسی سیستم (SD) برای بررسی بازخورد زیرسیستم‌های محیطی، اقتصادی و اجتماعی ساخته شد. از مدل SD ده شاخص مؤثر بر WRCC شناسایی شد. که برخی ماهیت مثبت و برخی ماهیت معکوس داشتند. این شاخص‌ها شناسایی شده، با استفاده از ادغام اعدادZ در تئوری خاکستری و آنتروپی وزن‌دهی شد. سپس مقادیر WRCC در بازه 2000-2020 استخراج و متغیرهای زبانی در مقادیر بدست آمده اعمال شد. نتایج حاکی از تغییر وضعیت WRCC حوضه از حالت فقیر (P) در سال 2000 به حالت خوب (G) در سال 2020 بوده و در سال‌های اخر این وضعیت خوب (G) با قابلیت اطمینان قابل قبول (F) همراه است. به منظور رتبه‌بندی شاخص‌های موثر بر WRCC از روش Z-TOPSIS استفاده گردید. نتایج حاصل نشان از کسب رتبه اول توسط شاخص جمعیت و جایگاه‌های بعدی توسط شاخص‌های محیطی نظیر اراضی کشاورزی و تبخیر و تعرق است. رتبه‌بندی حاصل از روش Z-TOPSIS برای شاخص‌ها، با مفهوم WRCC سازگاری بیشتری دارد. این مطالعه اهمیت یکپارچه‌سازی قابلیت اطمینان و عدم قطعیت بر اساس متغیرهای زبانی را در ارزیابی‌های منابع آب برجسته می‌کند و استفاده نوآورانه از اعداد Z و آنتروپی خاکستری را در مدیریت مسائل آب افزایش می‌دهد.