اصلاح شکاف ساختاری در حکمرانی آب کشور با بهره‌گیری از معماری سازمانی در بستر تکالیف برنامه هفتم پیشرفت

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری مهندسی منابع آب، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران.

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، تهران، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2025.515702.2849
چکیده

حکمرانی آب در کشور ایران با چالش‌های متعددی از جمله هم‌پوشانی و پراکندگی مسئولیت‌های نهادی و ناکارآمدی ساختاری در مدیریت یکپارچه منابع آب روبرو است. قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، بستر مناسبی در زمینه اصلاح شکاف ساختاری حکمرانی آب کشور، تمرکززدایی و تحول دیجیتال فراهم نموده است. در مقابل، اصول توسعه پایدار علی‌رغم مطرح‌شدن در اسناد بالادستی کشور، به‌ندرت جنبه عملیاتی پیدا نموده و این امر نمایانگر عدم وجود سازوکارهای علّی در فرایند انتقال راه‌حل‌ها به مرحله طراحی و اجرا همراه با عدم وجود هماهنگی افقی و عمودی در سازوکار حکمرانی آب کشور است. معماری سازمانی (EA) به‌عنوان رویکردی ساختاریافته، عناصر سازمان‌ها را در راستای تحقق اهداف استراتژیک همسو می‌نماید. در همین راستا، چارچوب زکمن، ابزاری جامع برای طراحی رویکردی نظام‌مند در بررسی ماهیت چندوجهی چالش‌های سازمانی ارائه نموده و پیچیدگی را به اجزای قابل‌مدیریت تجزیه می‌کند. در پژوهش حاضر، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های تحقق اهداف قانون برنامه هفتم پیشرفت در زمینه حکمرانی آب و تفسیر بند الف ماده 38، ماده 105 و بند ب و پ ماده 107 این برنامه از منظر رویکرد معماری سازمانی پرداخته شده است. نتایج اصلی پژوهش شامل نگاشت مفهومی این مواد در لایه‌های چارچوب معماری سازمانی زکمن، در راستای ارتقا هماهنگی و پیاده‌سازی مقیاس‌پذیر در بستر تکالیف و الزامات قانونی برنامه هفتم پیشرفت است.