شناسایی کنشگران کلیدی و توزیع قدرت نهادی در سیاستهای توسعه دریامحور
نویسندگان
1 استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دکتری، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
3 استادیار پژوهشی، مؤسسه کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2025.519949.2856چکیده
تحقق توسعه پایدار دریامحور نیازمند سازوکارهای حکمرانی مؤثر و شبکهای از نهادهای همکار است که بتوانند با توزیع مناسب قدرت و تعامل سازنده، سیاستهای کارآمدی را شکل دهند. این پژوهش باهدف تحلیل ساختار نهادی حکمرانی توسعه دریامحور در ایران انجامشده است. تمرکز اصلی بر شناسایی الگوهای توزیع قدرت، نقشآفرینی کنشگران کلیدی و نحوه تعامل میان نهادهای اصلی در فرآیند سیاستگذاری است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل محتوای سند «برنامه جامع تحقق سیاستهای کلی توسعه دریامحور» و تحلیل شبکه نهادی با استفاده از روش تحلیل شبکه اجتماعی (SNA) است. تعاملات رسمی میان ۲۸ نهاد کلیدی استخراج و در قالب ماتریس باینری کدگذاری شد. تحلیل کمی با نرمافزار UCINET و محاسبه شاخصهای مرکزیت (درجهای، بینابینی، بردار ویژه و مجاورت) و تجسم شبکه با نرمافزار Gephi انجام گرفت. نتایج نشان داد که بخش خصوصی، با بیشترین میزان مرکزیت خروجی، ورودی، بردار ویژه و مجاورت، جایگاهی راهبردی و چندبعدی در ساختار حکمرانی دارد و در تصمیمسازی و انتقال اطلاعات نقشی کلیدی ایفا میکند. در مقابل، نهادهایی همچون صندوق نوآوری و شکوفایی، وزارت دادگستری و مؤسسات پژوهشی در حاشیه شبکه قرار گرفتهاند. این الگوی نابرابر توزیع قدرت، انسجام نهادی را تضعیف کرده و آسیبپذیری در هماهنگیهای بین سازمانی را افزایش داده است؛ بنابراین، بازطراحی معماری حکمرانی و ارتقای جایگاه نهادهای کماثر، ضرورتی جدی برای بهبود کارآمدی سیاستهای توسعه دریامحور در ایران محسوب میشود.
