فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش‌های حکمرانی و مدیریت آب در حوضه آبریز نکارود و دشت‌های شرق استان مازندران و ارائه راهکارهای اصلاحی برای پایداری منابع آب منطقه است. در این تحقیق، از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، به‌ویژه مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با 30 نفر و پرسشنامه‌های توزیع‌شده میان ۱۸۰ نفر، استفاده‌شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که از نظر گروداران، مهم‌ترین چالش‌ منطقه، کمبود منابع آب، به‌ویژه برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی است. علاوه بر این، کمبود دانش و آگاهی در حوزه مدیریت آب کشاورزی به‌عنوان یک عامل اجتماعی مؤثر در ناپایداری منابع آبی مطرح‌شده است. اختلاف‌نظر میان کارشناسان و مردم محلی در اولویت‌بندی چالش‌ها، بر ضرورت تلفیق دیدگاه‌های مختلف در تصمیم‌گیری‌ها تأکید دارد. طبق یافته‌ها، بهبود حکمرانی آب نیازمند رویکردی چندبعدی است که به‌طور همزمان به عوامل اجتماعی، فنی و نهادی توجه کند. علاوه بر این، یافته‌ها حاکی از آن است که تضاد منافع بین گروداران، نبود عزم سیاسی جدی، و تداوم الگوی توسعه محور آب ازجمله چالش‌های جدی حکمرانی آب در این منطقه به شمار می‌آیند. درنتیجه، گذار از الگوی توسعه محور آب به برنامه‌ریزی راهبردی حوضه آبریز مبتنی بر مدیریت یکپارچه منابع آب با مشارکت مؤثر گروداران به سیاست‌گذاران و مدیران پیشنهاد می‌شود. همچنین تقویت سازوکارهای مشارکتی برای ارتقای مشروعیت سیاست‌های آبی، بازنگری در سیاست‌های انرژی مرتبط با بهره‌برداری بیش از حد، و استفاده از فناوری‌های نوین آبیاری به عنوان راهبردهایی اجرایی برای صنعت آب کشور پیشنهاد می‌شود. این نتایج می‌توانند در طراحی مداخلات نهادی و فنی متناسب با شرایط مناطق مشابه، مورد استفاده سیاست‌گذاران قرار گیرند.