حکمرانی آب در ایران- چالش تخصیص آب

نویسندگان

1 دکتری منابع آب، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران و مدیر اسبق گروه تخصیص آب وزارت نیرو، تهران، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2025.520119.2857
چکیده

یکی از محورهای راهبردی حکمرانی پایدار منابع آب، پیاده‌سازی نظام کارآمد تخصیص آب است. تدوین و استقرار یک نظام منسجم و مشارکتی تخصیص آب با ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای آب و بهره‌برداری از منابع متناسب با توان و پتانسیل اکولوژیکی یکی از الزامات مدیریت صحیح منابع آب است. افزایش جمعیت کشور همزمان با عدم مدیریت مصرف و عدم کاهش مصرف سرانه آب در دهه‌های اخیر، منجر به افزایش قابل توجه فشار بر منابع آب و اکوسیستم های کشور شده است. بطوریکه نسبت میزان برداشت آب به منابع آب تجدیدپذیر کشور در شرایط موجود به 86% می رسد که حاکی از تنش بالای آبی است. این شاخص در شرایط آتی مطابق آب قابل برنامه ریزی ابلاغی وزارت نیرو با فرض اعمال مدیریت مصرف به 69% می رسد. این نسبت در شرایط موجود و با اعمال آب قابل برنامه ریزی در آینده به ترتیب 9 و 7.5 برابر متوسط جهانی است. پتانسیل بالای ایجاد شده برای مصرف آب منشاء بسیاری از مشکلات زیست محیطی و تنشهای سیاسی و اجتماعی در کشور است. در این مقاله ضمن تشریح مبانی و برنامه‌ریزی تخصیص آب، به چالش‌های آن در محورهای مختلف شامل 1)سیاسی و سازمانی، 2)فنی، 3)اجتماعی و فرهنگی، 4)اقتصادی، و 5)زیست محیطی پرداخته می شود.