فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه با هدف شناسایی جایگاه و موانع مشارکت کشاورزان و تشکل‌های وابسته به آنها در مدیریت منابع آب ایران انجام شده است. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی است و جامعه‌ی مورد بررسی شامل 13 سند رسمی از قوانین، مقررات و برنامه‌های مصوب نهادهای سیاست‌گذار ایران است که به طور مستقیم به مشارکت کشاورزان در مدیریت منابع آب پرداخته‌اند. بازه‌ی زمانی اسناد مورد مطالعه از سال 1368 تا 1403 است. چهارچوب نظری پژوهش، مدل چرخه سیاست است که فرایند سیاست‌گذاری را در چهار مرحله‌ی: شناخت مسئله، تدوین، اجرا و ارزیابی مورد تحلیل قرار می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که که هرچند در قوانین و سیاست‌ها به طور مکرر بر لزوم مشارکت کشاورزان و ایجاد تشکل‌ها تاکید شده است، اما این مشارکت عمدتا در راستای تحقق اهداف کلان اقتصادی و فنی تعریف شده است و کمتر به عنوان یک هدف مستقل و بنیادی مورد توجه قرار گرفته است. بی‌توجهی به اصول مشارکت ذی‌نفعان و کشاورزان در مرحله‌ی صورت‌بندی مسئله، تعارض و تضاد بین قوانین، تمرکزگرایی و محدودیت در واگذاری اختیارات به تشکل‌ها در مرحله‌ی تدوین و اجرا، موجب انشقاق بین کشاورز و سیاست‌گذار شده است. همچنین نبود برنامه‌های مدون و شفاف، عدم تخصیص پایدار منابع مالی و ضعف در نظام پایش و ارزیابی مستقل بر اجرای قوانین، از مهم‌ترین چالش‌های تحقق مشارکت موثر کشاورزان بوده است. در مجموع، این عوامل منجر به شکست و ناپیوستگی چرخه سیاست و تک محوری شدن سیاست‌گذاری در مدیریت منابع آب شده است و مشارکت کشاورزان را در سطحی نمادین محدود کرده است.