آسیب شناسی قوانین موضوعه تأثیرگذار بر مدیریت منابع آب ایران با رویکرد پویاییشناسی و توسعه چارچوبی به منظور ارزیابی لوایح و طرحهای قانونی جدید
نویسندگان
1 دانشیار، گروه منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.
3 هیأت علمی بازنشسته، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2025.522643.2877چکیده
بحران آب در ایران تنها ناشی از تغییرات اقلیمی نیست، بلکه عوامل انسانی، از جمله قانونگذاری و سیاستگذاری نیز در مدیریت منابع آب تأثیرگذار بودهاند. در این پژوهش، با استفاده از رویکرد تفکر سیستمی، قوانین مدیریت منابع آب در دو بخش کشاورزی و خدمات ارزیابی شدهاند تا آسیبها و معضلات قانونگذاری و سیاستگذاری در این زمینه شناسایی شود. قوانین کشاورزی از طریق افزایش و حفظ سطح زیرکشت موجب تهدید منابع آب کشور شدهاند؛ به گونهای که همزمان با 5/1 برابر شدن سطح زیر کشت از ابتدای دهه 60 تا کنون، کسری آبخوانهای کشور بیشتر از 47 برابر شده است. بررسیها نشان میدهد اگر هدف از گسترش کشاورزی، تولید محصولات غذایی مورد نیاز جمعیت در کشــور به شــیوه کنونی باشــد، منابع آب کافی برای پاسخگویی به آن وجود ندارد. قوانین توسعه شهری نیز از طریق توسعه نامتوازن مناطق شهری، اثرات منفی بر مدیریت منابع آب داشتهاند. از این رو، تعریف رابطه کلانشهرها با مناطق حاشیهای خود و تلاش برای مهار رشد کلانشهرها و حتی معکوس کردن روند رشد آنها، برای حل بحران آب اجتنابناپذیر است. در نهایت، خروجی ارزیابیهای صورت گرفته بر قوانین موضوعه مدیریت منابع آب موجب تشکیل چارچوبی به منظور ارزیابی لوایح و طرحهای قانونی جدید شده است.
