بررسی شیوههای طبقهبندی اعضا در تلویزیون بیبیسی فارسی: رویکردی تحلیل گفتمانی به برنامههای متمرکز بر موضوعهای دینی «پرگار»
نویسندگان
1 دانشیار علوم ارتباطات اجتماعی؛ دانشگاه علامه طباطبایی
2 دکترای علوم ارتباطات اجتماعی؛ دانشگاه علامه طباطبایی؛ مدرس و پژوهشگر . این مقاله برگرفته از طرح پژوهشی«تحلیل گفتمان انتقادی و مخاطب برنامه تلویزیونی پرگار» است که در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام شده است.
3 کارشناس ارشد تبلیغ و ارتباطات فرهنگی؛ دانشگاه سوره
doi
چکیده
طبقه بندی اعضا[1]، اصطلاحی است که ابتدا هاروِی ساکس[2] در اواسط دهة 1960 مطرح کرد. کوششهای اولیة ساکس به ارائة طرح اولیهای از ابزار طبقه بندی اعضا (MCD)[3] انجامید که در آن به خودِ طبقهها و ویژگیهایشان پرداخت. مقالة حاضر، با هدف بررسی شیوههای طبقهبندی اعضا بهمثابه رویکردی تحلیل گفتمانی، با بررسی برنامههای متمرکز بر موضوعهای دینی پرگار که در فاصلة سالهای 1389 تا 1392 از تلویزیون بیبیسی فارسی پخش شدهاند، تلاش میکند عناصر کلیدی کار ساکس در پیوند معناشناسانه با الگوی سهمرحلهای نورمن فرکلاف[4] را، توصیف، تفسیر و تبیین کند. نتایج بدستآمده، گویای آن است که تنها در حدود یکسوم واژهها و تعابیر استفادهشده برای اسلام بهنسبت مثبت بوده و دوسوم دیگر، منفی و در بسیاری از مواقع مبتنیبر کلیشههای ضداسلامی بوده است. تحلیل گفتمان انتقادی این برنامهها با محوریت برنامة ذات اسلام نیز نشان داد که پرگار، اسلام را بهطورعمده دین خشونت، تحجر، ناراستی، ضدمدرنیسم و ناقض حقوق بشر معرفی کردهاست. [1]. Membership Categorization [2]. Harvey Sacks [3]. Membership Categorization Devices [4]. Norman Fairclough