پایش نظریه حق به شهر در بازتولید فضای شهر دوستدار سالمند (مطالعه موردی: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان)

نویسندگان

1 دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی و مدرس دانشگاه زنجان

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان

3 دانشجوی دکترای شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

doi
10.22059/jhgr.2019.278353.1007891
چکیده

شهر به‌مثابة حق اجتماعی است و نقش فضای شهری در تولید آهنگ روزمرة زندگی و بازتولید روابط اجتماعی رویکردی به حقوق شهروندی را پدید می‏آورد که در آن ساکنان شهر ‏باید نقش‏آفرینان و ذی‌نفعان اصلی در تولید فضای شهری باشند. در این میان افزایش طول عمر انسان‏ها و اضافه‌شدن جمعیت سالمندان از پیامدهای قابل‏توجه قرن بیست‌ویکم است. به‌نظر می‏رسد با مطرح‌کردن فضای شهر دوستدار سالمند،ایدة‏ حق به شهر لوفِور می‏تواند معیاری سودمند برای ارزیابی مداخلات فضایی در شهرها به نفع این قشر آسیب‏پذیر تلقی شود. برای دست‌یابی به این هدف، پس از بررسی و استخراج نمودهای فضایی ایدة حق به شهر به‌عنوان مدل مفهومی پژوهش، به بررسی وضعیت حاکم بر سالمندان ساکن در بافت فرسودة بخش مرکزی شهر زنجان(حجم نمونه برابر 170 نفر) پرداخته شده است. روش پژوهش توصیفی‌– تحلیلی است و پژوهش به لحاظ هدف کاربردی است. روش نمونه‏گیری پژوهش خوشه‏ای است و خوشه‏ها به طور سیستماتیک انتخاب شده‏اند. محققان وضعیت سالمندان ساکن در بافت مذکور را از طریق پرسش‌نامة استاندارد SF-36 و با روش مصاحبة چهره به چهره انجام داده‌اند. برای تحلیل داده‏ها از جدول‌ها و نمودارهای توصیفی، آزمون کروسکال والیس[1]، و آزمون تحلیل مسیر به کمک نرم‏افزار SPSS استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‏دهد وضعیت دوستداری شهری سالمندان در محدودة مور مطالعه از منظر شاخص حق به شهر با امتیاز 94/2 دارای وضعیتی پایین‌تر از سطح متوسط است و سالمندان با ویژگی‏های متفاوت جنسیتی، اجتماعی- اقتصادی، و مدت زمان اقامت در شهر آرای مشترکی در این ارتباط داشته‌اند. برای بهبود وضعیت حق به شهر سالمندان، تقویت شاخص‏های مستقل حق استفادة مناسب از فضای شهری و حق مشارکت تأثیر مطلوبی در این زمینه خواهد داشت.