پایش نظریه حق به شهر در بازتولید فضای شهر دوستدار سالمند (مطالعه موردی: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان)
نویسندگان
1 دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی و مدرس دانشگاه زنجان
2 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
3 دانشجوی دکترای شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.22059/jhgr.2019.278353.1007891چکیده
شهر بهمثابة حق اجتماعی است و نقش فضای شهری در تولید آهنگ روزمرة زندگی و بازتولید روابط اجتماعی رویکردی به حقوق شهروندی را پدید میآورد که در آن ساکنان شهر باید نقشآفرینان و ذینفعان اصلی در تولید فضای شهری باشند. در این میان افزایش طول عمر انسانها و اضافهشدن جمعیت سالمندان از پیامدهای قابلتوجه قرن بیستویکم است. بهنظر میرسد با مطرحکردن فضای شهر دوستدار سالمند،ایدة حق به شهر لوفِور میتواند معیاری سودمند برای ارزیابی مداخلات فضایی در شهرها به نفع این قشر آسیبپذیر تلقی شود. برای دستیابی به این هدف، پس از بررسی و استخراج نمودهای فضایی ایدة حق به شهر بهعنوان مدل مفهومی پژوهش، به بررسی وضعیت حاکم بر سالمندان ساکن در بافت فرسودة بخش مرکزی شهر زنجان(حجم نمونه برابر 170 نفر) پرداخته شده است. روش پژوهش توصیفی– تحلیلی است و پژوهش به لحاظ هدف کاربردی است. روش نمونهگیری پژوهش خوشهای است و خوشهها به طور سیستماتیک انتخاب شدهاند. محققان وضعیت سالمندان ساکن در بافت مذکور را از طریق پرسشنامة استاندارد SF-36 و با روش مصاحبة چهره به چهره انجام دادهاند. برای تحلیل دادهها از جدولها و نمودارهای توصیفی، آزمون کروسکال والیس[1]، و آزمون تحلیل مسیر به کمک نرمافزار SPSS استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد وضعیت دوستداری شهری سالمندان در محدودة مور مطالعه از منظر شاخص حق به شهر با امتیاز 94/2 دارای وضعیتی پایینتر از سطح متوسط است و سالمندان با ویژگیهای متفاوت جنسیتی، اجتماعی- اقتصادی، و مدت زمان اقامت در شهر آرای مشترکی در این ارتباط داشتهاند. برای بهبود وضعیت حق به شهر سالمندان، تقویت شاخصهای مستقل حق استفادة مناسب از فضای شهری و حق مشارکت تأثیر مطلوبی در این زمینه خواهد داشت.