تحلیل چندبعدی چالشهای نظام حکمرانی محلی آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی هشتگرد
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2025.505815.2832چکیده
افزایش جمعیت و محدودیت در منابع آب، موجب ضرورت مدیریت بهتر منابع آب میشود. در بسیاری از نقاط جهان استقرار فرایند مدیریت یکپارچه منابع آب موفقیتآمیز نبوده و همچنان شناسایی مشکل و راهحلهای آن از چالشهای اصلی اجرای آن است. از این رو، در سالهای اخیر، مواجهه با چالشهای منابع آب از منظر حکمرانی آب مطرح شده است. منابع آب محدوده مطالعاتی هشتگرد در طی چند دهه گذشته با کاهش بسیار شدیدی همراه بوده و در سالهای اخیر، سطح تراز آب زیرزمینی آن به طور متوسط سالانه 92 سانتیمتر کاهش یافته است. هدف این پژوهش، شناسایی شبکه مسائل محدوده مطالعاتی هشتگرد و ارائه نظریه مسأله به منظور زمینهسازی برای طراحی مداخلات مدیریتی برای اصلاح نظام حکمرانی محلی و بهبود وضعیت منابع آب این محدوده است. در این راستا، مشکلات و موانع دستیابی به خروجیها و دستاوردهای مورد انتظار نظام حکمرانی آب در این محدوده بررسی میشود. به همین منظور تعداد 24 مصاحبه نیمهساختار یافته با روش گلوله برفی انجام شد. تحلیل دادههای جمعآوری شده به روشِ تحلیل محتوای کیفی استقرایی صورت گرفت و مدل مفهومی مسائل هشتگرد تبیین شد. برخی از مهمترین مسائل آن شامل تغییر کاربری اراضی، عدم مشارکت بهرهبرداران در مدیریت آب، کاهش سرمایه اجتماعی و تأثیرپذیری از پایتخت بود که مشکلاتی از جمله کاهش تولید و تهدید امنیت غذایی، ایجاد حس محرومیت نسبی در کشاورزان، کاهش منابع آب زیرزمینی و عدم حساسیت گروداران نسبت به مسئله آب را رقم زده است.
