تخمین خسارات اقتصادی سیلاب با تلفیق مدل‎سازی هیدرومتئورولوژیکی و شبیه سازی هیدرولیکی- رویکردی نوین برای مدیریت و کاهش خسارات سیل (مطالعه موردی: حوضه پلدختر)

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات آب تهران

2 دکتری مهندسی منابع آب

3 عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

doi
10.22034/iwrr.2025.512419.2840
چکیده

در سال­های اخیر افزایش فراوانی سیلاب و خسارات ناشی از آن، نیاز فوری به بهبود در مدیریت ریسک سیلاب را پررنگ نموده است تا به واسطه آن مناطق مستعد وقوع سیل مشخص و میزان خسارت سیلاب در آن­ها تعیین شود. با توجه به نقش مهم توابع خسارت در مطالعات ارزیابی خسارت سیلاب، در این پژوهش که بطور موردی بر روی حوضه آبخیز پلدختر به انجام رسیده است؛ ضمن توسعه مدل منطقه­ای برای تخمین خسارت سیلاب در مناطق مسکونی، پتانسیل کاربرد خروجی مدل عددی هواشناسی WRF در تلفیق با مدل‌های HEC-HMS و HEC-RAS برای تخمین مؤلفه‌های هیدرولوژیکی، هیدرولیکی و خسارت سیلاب مورد ارزیابی قرار گرفته است. در این پژوهش، از مدل‌های عددی هواشناسی WRF برای پیش‌بینی بارش، مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS برای شبیه‌سازی رواناب و مدل هیدرولیکی دوبعدی HEC-RAS برای شبیه‌سازی پهنه سیلاب استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل WRF با خطایی در حدود 1/47 درصد در تخمین دبی اوج سیلاب، 2/98 درصد در شبیه‌سازی عمق سیلاب و 1/93 درصد در شبیه‌سازی عرض سطح آب از عملکرد مناسبی برای کاربرد با هدف مدل‎سازی هیدرولوژیکی و هیدرولیکی برخوردار است. همچنین، مدل خسارت توسعه‌یافته با خطای نسبی کمتر از ۱۰ درصد، قابلیت خوبی در تخمین خسارات سیلاب در مناطق مسکونی نشان داد. علاوه ‌بر این، بررسی روش‌های تبدیل خسارات نسبی به ریالی حاکی از آن است که افزایش دقت مکانی در محاسبه متراژ ساختمان‌ها و استفاده از ضریب هزینه بازسازی/نوسازی برای سیلاب‌های با عمق کم، منجر به تخمین دقیق‌تری از خسارات می‌شود. بنابراین، تلفیق این مدل‌ها و مفاهیم با یکدیگر و ارائه آن‌ها در یک بستر آنلاین، می‌تواند به‌عنوان یک سامانه پیش‌بینی جامع و کاربردی در سطح ملی مورد توجه محققین و مدیران قرار گیرد و نقش مؤثری در مدیریت و کاهش خسارات سیلاب ایفا نماید.