فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به مشخصات خاص هر دشت، مدیریت آب‌های زیرزمینی نمی‌تواند صرفاً از الگوهای تدوین‌شده در سایر کشورها پیروی کند. مدیریت پایدار آب‌های زیرزمینی در آبخوان ولکانیک–آبرفتی به‌دلیل ناهمگنی شدید ساختاری، تخلخل ثانویه بالا و حساسیت به شرایط اقلیمی، نیازمند رویکردی بومی و ناحیه‌محور است. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی بومی و عملیاتی برای مدیریت پایدار آبخوان آبرفتی–ولکانیک دشت اردبیل انجام شد. در سال آبی ۹۷–۱۳۹۶، سطح آب زیرزمینی به‌طور میانگین 0/57 متر افت داشته و کسری حجم مخزن برابر با 20/09 میلیون مترمکعب برآورد شد. برای طراحی سیاست‌های مدیریت پایدار، آبخوان به سه ناحیه مدیریتی، بر اساس شدت افت و تبادل رودخانه–سفره تقسیم شد. مدل MODFLOW-NWT توسعه یافته، واسنجی و صحت‌سنجی شد. در گام اول، طراحی سناریوها براساس کاهش برداشت از دشت و در گام دوم طبق دوره‌های اقلیمی، طراحی و در مدل اعمال شد. افق زمانی مدیریت با توجه به روند فزاینده برداشت‌های غیرمجاز و تغییرات اقلیمی، ۵ ساله درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد که در سناریوی بهینه، کاهش ۱۰ و ۵ درصدی برداشت در نواحی فوق‌بحرانی و بحرانی، افت سالانه را به 0/4 متر و کسری مخزن را به 15/۵ میلیون مترمکعب کاهش داد. این رویکرد، با کاهش برداشت، با حفظ فعالیت اقتصادی کشاورزان، مقبولیت اجتماعی سیاست‌های پایدار را افزایش می‌دهد. نتایج این مطالعه علاوه بر ارائه الگویی اجرایی برای مناطق مشابه، قابلیت استفاده در سیاست‌گذاری در سطوح استانی، به‌ویژه در شرایط خشک‎سالی و تنش آبی را داشته و چارچوبی تلفیقی برای پایداری هیدروژئولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی فراهم می‌آورد.