مطالعه امنیت آب شهر تبریز با استفاده از شاخص سیستمی PSIR (بررسی فشارهای محیطی، اقتصادی و اجتماعی، وضعیت موجود، اثرات و پاسخگویی)

نویسندگان

1 استاد گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2025.516333.2851
چکیده

در این تحقیق، سطح امنیت آب (WSI) شهر تبریز با استفاده از شاخص PSIR فشار، وضعیت، اثر و پاسخ ارزیابی شده است. در این روش، چهار شاخص اصلی و پنجاه و شش زیرشاخص وجود دارد که همه مورد ارزیابی واقع شده است. مقادیر سه شاخص اول، یعنی فشار، وضعیت و اثر، بر‌اساس منابع و مطالعات معتبر انجام شده در این زمینه در شهر تبریز تعیین شد. اما مقدار شاخص چهارم، یعنی شاخص پاسخ، با استفاده از روش کیفی و استفاده از پرسشنامه و نظرات کارشناسان مجرب در زمینه مهندسی آب تعیین شد. نتایج نشان داد که مقدار شاخص فشار (P-Index) شهر تبریز 22/83 از 100 (اعداد بی‌بعد است) بود. تبریز از نظر شاخص وضعیت، (S-Index) دارای مقدار 28/5  از 100، ازنظر شاخص اثرات، دارای مقدار 25 از 100 و از نظر شاخص پاسخگویی، دارای مقدار 30/92 از 100 بود. در نهایت، یافته‌های به‌دست‌آمده حاکی از آن است که مقدار شاخص نهایی امنیت آب تبریز (W-Index)، برابر 26/81  از 100 بوده که امنیت آبی آن در مقایسه با مقدار نظیر گزارش شده برای ده شهر دیگر جهان (آمستردام، تورنتو، سنگاپور، دبی، پکن، هنگ‌کنگ، سائوپائولو، نایروبی، لیما و جاکارتا) از وضعیت بدی دارا است. بنابراین، ضروری است که تصمیم‌گیران برای مدیریت ناامنی آبی در این شهر و کاهش محدودیت ها و اثرات ناشی از آن، از روش‌های علمی و کاربردی جدید استفاده کنند. در نهایت، باید تاکید کرد که روش مورد استفاده، دیدگاه جدیدی را در مورد درک امنیت آب ارائه می‌کند. این روش، برای مطالعه در دیگر شهرهای ایران توصیه می‌شود.