تحلیل سواد رسانه‌ای براساس مدل EC؛ مورد مطالعه: سیاست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه امام صادق(ع) nbahonar@yahoo.com

2 کارشناسی ارشد رشتة معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) (نویسندة مسئول) chaboki2008@gmail.com

doi
چکیده

با پیشرفت و توسعه رسانه‌ها، جهان به مرحلۀ جدیدی گام نهاد که در آن رسانه‌ها، ضمن گام برداشتن در مسیر تکامل و تنوع، به یکی از اجزای اصلی جوامع بشری تبدیل شدند. در این دوره، گستره دسترسی مخاطبان به رسانه‌ها، توانایی استفاده و درعین‏حال حفظ استقلال فکری و اندیشه‏ای، اجتناب از انفعال، بهره‏مندی از تفکر انتقادی و افزایش توانایی گزینش و انتخاب رویارویی با این فرایند پیچیده و فراگیر و در نهایت تولید پیام‏های ارتباطی از طریق تکوین و تکامل سواد‏رسانه‏ای قابل حصول تلقی گشت. اگر سوادرسانه‏ای را علم تنظیم کننده روابط میان مخاطب و رسانه‌ها بر اساس هنجارهای درونی شده بدانیم، نباید از جایگاه آن در سیاست‏های رسانه‏ای کشورها غافل شویم. برای تحلیل این سیاست‏ها، مدل‏های مختلفی ارائه شده است که جامع‏ترین آنها مدل EC کمیسیون اروپا است. این مدل چهار مولفه دسترسی، استفاده، درک انتقادی و تولید ارتباطی را در حوزه سواد‏رسانه‏ای مطرح می‏کند. در این تحقیق، بر اساس مدل EC و مولفه‏های مطرح در آن و روش پژوهش اسنادی- تحلیلی اسناد نهاد شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مهمترین نهاد سیاست‏گذار در جمهوری اسلامی بررسی و تحلیل شد. نتایج تحقیق نشان می‏دهد که بیشترین میزان توجه در اسناد به مولفه استفاده و دسترسی بوده و مولفه درک انتقادی و توانایی‏های ارتباطی مخاطبان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. نکته قابل توجه در این اسناد استفاده از واژه سواد الکترونیکی، سواد اطلاعاتی، سواد دیجیتالی و عدم استفاده از واژه  سواد رسانه‏ای است.