فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قیمت‌گذاری آب به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر در کاهش تقاضا و دستیابی به اهداف بهره‌وری، پایداری و مدیریت هزینه‌های سیستم‎های منابع آب مطرح می‏شود. در این مقاله برای ارزیابی تأثیرات مختلف قیمت‌گذاری آب، از روش برنامه‌ریزی ریاضی مثبت، با تأکید بر مناطق حوضه آبریز دریاچه ارومیه، استفاده شده است. با توجه به ابعاد پیچیده اجتماعی، اقتصادی و سیاسی افزایش تعرفه آب و چالش‌های اجرایی در پیاده‌سازی سیاست‌ها، ضمن ارائه سازوکارهای حاکم بر سامانه و تحلیل روابط بازخوردی، سیاست قیمت‌گذاری آب در رقابت با تغییر سامانه آبیاری برای بهره‌وری مصرف آب و پایداری منابع تحلیل شده است. هر تغییر سازنده‎ای بایستی با تأثیر بر حلقه‏های تشکیل‏دهنده رفتار سامانه، تعیین و سپس اجرایی شود. نتایج مطالعه حاکی از تأثیرات قابل توجه یارانه آب بر سود بخش کشاورزی و التزام افزایش تعرفه آب، در کنار توجه به اثر بازگشتی و بحران آب است. هرچند که افزایش راندمان آبیاری جزو سناریو‏های منتخب منتج از روش مدل‎سازی ریاضی است، اما می‏تواند سبب فعال‎سازی الگوی رفتاری راهکارهای منجر به شکست شود و در کنار الگوی محدودیت رشد، به وخامت کم‏آبی کمک کند. نتایج مقاله حاضر، بینشی برای جلوگیری از اتکا به راه‌حل‌های موقتی و درک صحیحتری از مسیر حرکت به سمت پایداری منابع ارائه می‌کند. به منظور جلوگیری از تنش‌های افزایش ناگهانی تعرفه آب، انتخاب راهبردهای مناسب ذکرشده در این مطالعه در کنار افزایش تدریجی آب‏بها باید با هدف تعادل‌بخشی مزایا و هزینه‌های ناشی از این سیاست برای حرکت به سوی بهره‏وری اجتماعی و اقتصادی و پایداری منابع آب در منطقه انجام شود.